scrollTop top

Zelfs voor Jacinda Adern is het niet al goud wat blinkt

Jacinda Ardern – Isopix

Het premierschap van Jacinda Ardern is bepaald door crises: een bloedbad op 51 moslims door een blanke supremacist in Christchurch; een dodelijke vulkaanuitbarsting; en uiteraard het coronavirus. Elke keer won Ardern (40) lof voor haar aanpak. Het maakte van haar ook een wereldwijd fenomeen. Het zal zich wellicht vertalen in een nakende verkiezingsoverwinning. Maar haar tweede termijn zou wel eens een pak moeilijker kunnen worden voor de Nieuw-Zeelandse premier.

Ardern ligt op koers om comfortabel een tweede termijn te winnen bij de verkiezingen van 17 oktober. Haar Labour-partij heeft in de polls een voorsprong van dubbele cijfers op de conservatieve National Party. Toch is de sterke stijging van haar binnenlandse populariteit een relatief recent fenomeen dat zal worden getest te midden van een diepe recessie en tegen omstandigheden die in Nieuw-Zeeland nooit eerder zijn voorgekomen.

Wereldster

Ardern is wereldwijd gefeteerd door progressieven voor haar medelevende en beslissende reacties op crises, kreeg de bijnaam ‘de anti-Trump’ vanwege haar omhelzing van multilateralisme en liberale waarden.
Haar portret is geprojecteerd op het hoogste gebouw ter wereld, haalde de cover van Newsweek en bereikte een publiek dat de bescheiden bevolking van haar land ver overtreft.

Jacinda Ardern. Foto: Isopix

Maar ondanks behoorlijk veel goodwill tegenover Ardern in eigen land, was die veel minder dan in het buitenland. Haar populariteitsscore lag een goed jaar geleden nog onder de 40 procent. Het leek erop dat ze op weg was slechts één termijn premier te zijn.

Ardern verwierf in februari 2017 nationale bekendheid toen ze een tussentijdse verkiezing won voor de zetel van Mount Albert in Auckland. Binnen enkele maanden werd ze gepromoveerd tot plaatsvervangend en vervolgens leider van Labour. Een onduidelijke algemene verkiezing later dat jaar bracht haar ertoe om zich aan te sluiten bij een soms lastige regeringscoalitie met de rechtse populistische partner New Zealand First en de linkse Groene Partij.

Eerste grote test

Als premier beloofde Ardern om langdurige sociale problemen te verhelpen en maakte ze furore door het kapitalisme te omschrijven als een ‘flagrante mislukking’ vanuit het perspectief van arme Nieuw-Zeelanders.
Op 15 maart 2019 kwam haar eerste grote test, toen een schutter het vuur opende op twee moskeeën in Christchurch. 51 mensen kwamen om en Nieuw-Zeeland, een natie die niet gewend was aan extremistisch geweld, beleeft compleet geschokt achter.

Onder de blikken van de media van de wereld leidde Ardern de rouw en toonde ze solidariteit met moslims door een hoofddoek te dragen terwijl ze rouwende familieleden troostte. Ze kondigde ook prompt aan de wapenwetten in het land te zullen wijzigen (waaronder een verbod op halfautomatische wapens) en haar voorstel werd binnen enkele weken goedgekeurd met bijna unanieme steun in het parlement.

De wereld kon opnieuw getuige zijn van Aderns empathie enkele maanden later, nadat de vulkaan op White Island afgelopen december uitbarstte, waarbij 21 mensen omkwamen. En tijdens de coronaviruspandemie, toen haar snelle beslissing om een ​​lockdown in te stellen Nieuw-Zeeland hielp het virus terug te dringen. Bij een tweede golf in augustus greep ze opnieuw kordaat en snel in. Het was ook de manier waarop ze haar ingrijpen verkocht die tot de verbeelding sprak. Ardern riep de Nieuw-Zeelanders op om ‘levens te redden door thuis te blijven’ en feliciteerde later het ‘team van 5 miljoen’ voor het onderdrukken van de dreiging door zich aan de regels te houden.

Adern faalde bijvoorbeeld bij het aanpakken van een woningtekort en hoge kinderarmoede. Labour beloofde om in tien jaar tijd 100.000 sociale woningen, maar liet vorig jaar dat doel vallen, op een moment dat er amper 258 waren gebouwd.

Geen schrik van Donald

Voor velen vertegenwoordigde Ardern ook iets anders: een contrapunt van het populisme dat de Verenigde Staten en Europa heeft geschokt. Ze heeft haar ongemakkelijke relatie met president Trump nooit onder stoelen of banken gestoken. Toen Trump in 2017 tijdens een diplomatiek diner zei dat Ardern ‘voor veel opschudding in haar land had gezorgd’, antwoordde ze: ‘Niemand is op straat gaan protesteren toen ik werd verkozen.’

Meer recentelijk berispte ze Trump toen hij suggereerde dat Nieuw-Zeeland worstelde met de tweede virusuitbraak, erop wijzend dat de nieuwe gevallen van haar land, toen gemiddeld ongeveer negen per dag, verbleekten in vergelijking met het aantal in de Verenigde Staten. Volgens gegevens van de Johns Hopkins University bedraagt ​​het sterftecijfer door virussen in Nieuw-Zeeland 0,5 per 100.000 inwoners, vergeleken met 66 in de Verenigde Staten.

Waar Adern faalde

Maar zoals gezegd: het is niet al goud wat blinkt. Adern faalde bijvoorbeeld bij het aanpakken van een woningtekort en hoge kinderarmoede. Labour beloofde om in tien jaar tijd 100.000 sociale woningen, maar liet vorig jaar dat doel vallen, op een moment dat er amper 258 waren gebouwd. Ook aan de inkomensongelijkheid en materiële problemen voor kinderen is niet veel veranderd, blijkt uit officiële gegevens.

Die twee zaken zijn maar enkele van de diepgewortelde problemen die onevenredig grote gevolgen hebben voor de inheemse Maori-gemeenschap in Nieuw-Zeeland. ‘Ik begrijp waarom ze in haar eerste termijn niet meer heeft kunnen doen, maar ondanks alles lijden mijn mensen nog steeds, ze zijn nog steeds eerder blut, worden sneller gevangengezet, gediscrimineerd en hebben honger’, liet Matthew Tukaki, uitvoerend directeur van de Maori Council in Nieuw-Zeeland, weten. ‘Voor ons is er eigenlijk niets veranderd en deze verkiezing kan niet alleen over COVID-19 gaan.’

Te braaf voor China

Er komt ook van de linkse kant kritiek op Adern trouwens. Ze zou te weinig hebben gedaan om klimaatverandering tegen te gaan, ondanks het verbieden van nieuwe offshore olie- en gasexploratie. Vergunningen voor het boren naar diepzee-olie worden desondanks nog steeds uitgereikt, en de toename van intensieve landbouwpraktijken is beslist een stap in de verkeerde richting, luidt het. En wat haar buitenlands beleid betreft, heeft Ardern te maken gehad met beschuldigingen van te braaf te zijn in het licht van de groeiende agressie van China.

Het is iets wat politieke analisten in Nieuw-Zeeland wel vaker aanhalen: Jacinda Adern heeft de status van beroemdheid en soms staat ze nergens voor, je kunt er geen duidelijk antwoord uit krijgen

De verkiezing van 17 oktober zal plaatsvinden in combinatie met twee referenda, over het al dan niet legaliseren van marihuana en het toestaan ​​van euthanasie voor terminaal zieken. Ardern en het grootste deel van haar partij hebben euthanasie gesteund, maar ze heeft geweigerd te zeggen waar ze staat met betrekking tot marihuana, ondanks het feit dat ze in een televisiedebat heeft toegegeven dat ze ‘lang geleden’ wel eens een jointje heeft gerookt.

Dat laatste is iets wat politieke analisten in Nieuw-Zeeland wel vaker aanhalen: Jacinda Adern heeft de status van beroemdheid en soms staat ze nergens voor, je kunt er geen duidelijk antwoord uit krijgen. Gezien de strijd om een ​​post-COVID-visie over te brengen, lijkt de Labour-partij te vertrouwen op Arderns sterrenmacht om hen naar een tweede termijn te leiden. ‘Het merk Adern scoort echt hoog, mensen hebben het gevoel dat ze een internationale held hebben in het hele COVID-19-verhaal en daar willen ze deel van uitmaken’, volgens Jennifer Lees-Marshment, een expert in politieke communicatie aan de universiteit van Auckland.

Trouble op komst

Ondertussen heeft het verslaan van het virus hoge kosten met zich meegebracht: de economie van Nieuw-Zeeland kromp met 12,2 procent in het tweede kwartaal, bijna het dubbele van de krimp in buurland Australië. Meer dan zes maanden grensbeperkingen hebben toeristenbedrijven in de problemen gebracht. Vóór COVID-19 was toerisme in Nieuw-Zeeland een bedrijfstak van 65 miljoen euro miljoen per dag. Dat is quasi gehalveerd door de afwezigheid van internationale bezoekers.

De recessie dreigt om een ​​diepgaande impact te hebben op de nationale psyche. De meeste Nieuw-Zeelanders hebben nog nooit echte ontberingen meegemaakt en dat gaat misschien veranderen, zeggen politieke waarnemers. En het valt nog maar te zien hoe ver de star power van Adern nog reikt als de gevolgen van de coronaviruscrisis harder beginnen doorwegen.

Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.688.829
  • Aantal
    doden
    1.137.115
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588