‘We have a deal.’ Maar wat nu?

In de Amerikaanse Senaat hebben Republikeinen en Democraten een akkoord bereikt over een steunprogramma van 2.000 miljard dollar. ‘We have a deal’, klonk het kort na middernacht. Het akkoord zou misschien woensdag al, maar zeker vóór vrijdag worden gestemd. Nooit eerder in de Amerikaanse geschiedenis is iets van dergelijke omvang goedgekeurd.

Als alles volgens plan verloopt krijgen Amerikaanse gezinnen straks cheques in hun brievenbus die tot 3.000 dollar kunnen bedragen. Het tijdperk van ‘helikoptergeld’ is aangebroken. Ook kmo’s kunnen beroep doen op een noodfonds waar 350 miljard dollar in zit. Daarnaast krijgen luchtvaartmaatschappijen en hospitalen aanzienlijke financiële steun.

Eerder deze week was ook de Amerikaanse centrale bank Federal Reserve al in overdrive gegaan. Trachtte men in de begindagen van de uitbraak van de coronavirusepidemie de markten nog te sussen met noodprogramma’s van 700 miljard dollar, dan was er nu de aankondiging dat de Fed ‘whatever it takes’ zal doen. Met onmiddellijke ingang koopt de centrale bank dagelijks 125 miljard dollar aan leningen. Als men dat een maand volhoudt zit men al boven de 2.500 miljard dollar. 

Het steunprogramma had wat voeten in de aarde, want de Democraten hielden het been stijf. Ze wilden meer garanties voor de werknemers dan voor de werkgevers. Tegen elke traditie in gingen Republikeinen akkoord met een grote verruiming van sociale programma’s en werkloosheidssteun voor alle 50 staten. 

Pikant detail: het programma verbiedt elke financiële steun in welke hoedanigheid dan ook aan de president, zijn bedrijven en zijn familie. Hetzelfde geldt voor de vicepresident, de leden van de regering Trump en al wie in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden zetelt.

De directeur van het Witte Huis Eric Ueland (links) en Republikeins volksvertegenwoordiger Mark Meadows (rechts) arriveren dinsdag in Washington. Foto: Stefani Reynolds/CNP

Met het geld wil de politiek werkgevers de kans geven hun werknemers te behouden, ook wanneer er geen economische activiteit is. Het programma loopt op 31 december van dit jaar af. Tegen dan hoopt men dat het ergste coronaleed geleden zal zijn, al blijft dat – net als elk aspect van de covid-19-pandemie – onzeker.

Toch kan dit hulpprogramma weinig meer zijn dan een begin en is het nu uitkijken naar Fase 2, waarin de regering Trump een duidelijke strategie zal moeten uittekenen om het land opnieuw op gang te krijgen eens de crisis gemilderd. Die discussie komt hier wat sneller op gang dan in Europese landen. Eenvoudigweg omdat de VS op zelfredzaamheid en niet op solidariteit zijn gebouwd. Wat betekent dat het elk voor zich is. Bij gebrek aan de genereuze sociale vangnetten die in Europa wel bestaan. In de United States of Money gaat alles over geld. Punt.

De Amerikaanse president suggereerde dinsdag nog dat Pasen – 12 april – een prima tijdstip zou zijn om de economie opnieuw op te starten. ‘Zou het niet fijn zijn om de kerken op Paaszondag overal opnieuw volgepakt te zien zitten?’, vroeg hij aan een journalist van zijn favoriete zender Fox News. 

Wishful thinking? Waarschijnlijk wel, omdat de gouverneurs van de meest door het virus getroffen staten er blijven op hameren dat tegen dan de piek van de epidemie niet eens bereikt zal zijn. Gelukkig zijn het de gouverneurs en de burgemeesters, eerder dan Trump, die het in hun jurisdicties voor het zeggen hebben. 

Toch dreigt een aantal gouverneurs-Trumpgetrouwen onder druk van de president en hun kiezers geneigd onverantwoorde beslissingen te gaan nemen. Want net als in de rest van de wereld komen ook hier de facturen van de lockdown stilaan maar zeker binnen. Donderdag maakt Amerika de wekelijkse cijfers bekend over de toename van de werkloosheidsaanvragen. Verwacht wordt dat het om de grootste stijging in de geschiedenis zal gaan. Hoe langer de shutdown duurt, hoe meer miljoenen van die aanvragen binnen zullen komen.

Net als in de VS zitten politici overal ter wereld gevangen tussen hamer en aambeeld.

Zelfs de meest autoritaire regimes kunnen hun landen niet maandenlang op slot houden en ook als ze dat konden zou de prijs onbetaalbaar worden. Toch zal het niet de politiek, dan wel het volk zijn, dat beslist wanneer de economie terug ‘en marche’ gaat.  Trump mag roepen wat hij wil, als Amerikaanse hospitalen tegen Pasen overbelast zijn, het aantal besmetten en doden blijft toenemen en een overgrote meerderheid van werknemers zich niet bereid toont onnodige risico’s te nemen, kan de economie onmogelijk heropstarten. Integendeel, het zal de chaos enkel vergroten. 

Net als in de VS zitten politici overal ter wereld gevangen tussen hamer en aambeeld. Ze staan voor de verscheurende keuze tussen de volksgezondheid en de economie, waarbij de laatste de motor is die moet blijven draaien om de eerste te kunnen financieren, maar de economie niet kan draaien wanneer het volk niet gezond is.

In steeds meer Amerikaanse media wordt na het steunpakket van 2.000 miljard dollar nu uitgekeken naar de strategie om het land uit deze nachtmerrie te bevrijden. Maar tot nader order heeft niemand die strategie bedacht. Tot overmaat van ramp wist de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dinsdag nog te melden dat de VS binnenkort mogelijk Europa voorbijsteken en op weg zijn om het nieuwe epicentrum van de pandemie te worden.

Net als in de rest van de wereld hebben Amerikaanse politici vandaag slechts een zekerheid. Die wil dat wanneer het volk zich bedrogen voelt, het de politicus is die daarvoor de prijs zal betalen in het stemhok.