scrollTop top

Waarom de wereldwijde dreiging van kernwapens enorm is toegenomen de jongste jaren

Kim Jong-un tijdens een militaire oefening in maart. Foto: Korean Central News Agency/Korea News Service via AP

De nieuwe, enorme lange-afstandsraket (ICBM), die afgelopen weekend door de straten van Pyongyang is geparadeerd door het Noord-Koreaanse regime, onderstreept een verontrustende realiteit: de wereldwijde dreiging van kernwapens is de jongste jaren enorm toegenomen in de wereld.

Het niet-geteste wapen van de Noord-Koreanen lag op een wagen lag met zeker 11 wielassen en zou wel eens de grootste mobiele langeafstandsraket ter wereld zou kunnen zijn. De onthulling kwam minder dan een week nadat Rusland een nieuwe hypersonische kruisraket testte (op de verjaardag van president Vladimir Poetin).

Nieuwe lange-afstandsraketten in de straten van Pyongyang, Noord-Korea. Foto: KRT via AP

Een dikke maand geleden testten ook de Chinezen twee nieuwe ballistische raketten die kernkoppen kunnen dragen in de betwiste Zuid-Chinese Zee – de Dong-Feng 21D die ontworpen is om in één klap een vliegdekschip uit te schakelen en de Dong-Feng 26. De bijnaam van die laatste is de Guam Express omdat het China’s eerste ballistische raket is die Guam en de Amerikaanse militaire installaties die zich daar bevinden kan bereiken.

Stormvogel

Rusland ontwikkelt ondertussen nucleair bewapende onderwaterdrones en andere wapens die specifiek lijken te zijn ontworpen om door de raketafweer van de NAVO te dringen. De 9M730 Burevestnik (bijnaam: Stormvogel) spreekt daarbij het meest tot de verbeelding: het is een nucleair-aangedreven kruisraket die kernwapens moet kunnen dragen. Dankzij de nucleaire aandrijving zou de Stormvogel zeer lang in de lucht moeten kunnen blijven waardoor de raket overal ter wereld zou kunnen toeslaan. De Burevestnik leek lange tijd een fabeltje, maar een explosie nabij Archangelsk op 8 augustus 2019, waarbij meerdere doden vielen en een aanzienlijke hoeveelheid straling vrijkwam, zou effectief veroorzaakt zijn door een test met een Stormvogel-raket.

China breidt zijn nucleaire capaciteiten niet alleen uit met raketten maar ook met nieuwe onderzeeërs. En de Verenigde Staten moderniseren hun eigen arsenaal, terwijl ze tactische nucleaire kernkoppen (niet bedoeld voor een totale nucleaire oorlog, maar voor een beperkte oorlog) op hun duikboten aan het installeren zijn en blijven werken aan een raketafweersysteem.

Escalerende cyclus

Het resultaat is een escalerende cyclus die volgens experts decennia van vooruitgang in het beheersen van de gevaarlijkste wapens ter wereld bedreigt. Een recent rapport van het Centrum voor Strategische en Internationale Studies waarschuwde dat de afname van de wereldwijde invloed van de VS en de toename van regionale spanningen, in combinatie met de toenemende macht van autoritaire leiders, meer landen zullen stimuleren om in te zetten op kernwapens.

Trends gingen al in een zorgwekkende richting voordat Trump aantrad, en elke regering zou moeite hebben om substantiële nieuwe wapenbeheersingsovereenkomsten te sluiten in het huidige geopolitieke klimaat. Maar onder de huidige administratie zijn de zaken ongetwijfeld verergerd.

Donald Trump probeert momenteel een wapenbeheersingsovereenkomst met Rusland te sluiten, in de hoop een deal te bereiken die hij kan aanreiken als een diplomatieke overwinning voor de presidentsverkiezingen van 3 november. Trumps interesse in wapenbeheersing dateert uit de jaren tachtig, toen hij tevergeefs probeerde deel te nemen aan nucleaire besprekingen met de Sovjets namens de regering-Reagan. Tijdens zijn campagne in 2016 beschreef Trump kernwapens nog als ”s werelds grootste probleem’. Maar na bijna vier jaar in functie heeft hij geen noemenswaardige nieuwe verdragen ondertekend om de meest verwoestende wapens ter wereld te reguleren en heeft hij zich vooral omringd met sceptici op het gebied van wapenbeheersing, zoals John Bolton, de voormalige nationale veiligheidsadviseur.

Trends gingen al in een zorgwekkende richting voordat Trump aantrad, en elke regering zou moeite hebben om substantiële nieuwe wapenbeheersingsovereenkomsten te sluiten in het huidige geopolitieke klimaat. Maar onder de huidige administratie zijn de zaken ongetwijfeld verergerd.

Verdragen opgeblazen

China en Rusland rollen hun nucleaire spierballen, India en Pakistan – beide in het bezit van kernwapens – botsen over betwist gebied en de regering-Trump vervreemdt bondgenoten in Europa. De Amerikaanse moord op de Iraanse generaal-majoor Qassem Soleimani tijdens een drone-aanval in Irak, heeft de drang van Iran en Noord-Korea om nucleaire programma’s na te streven om hun regimes te beschermen alleen maar vergroot.

Trump trok zich terug uit het nucleaire akkoord van 2015 dat de regering-Obama met Iran had onderhandeld. Hij haalde de VS ook uit het Intermediate-Range Nuclear Forces-verdrag met Rusland, dat beide wereldmachten verbood raketten met een bereik van 500 tot 5.500 kilometer te produceren. Onder Trump stapte de VS ook uit het Open Skies-verdrag, waarin mits bepaalde voorwaarden ongewapende luchtverkenning toegestaan wordt over het gehele grondgebied van de verdragstaten. Het verdrag was bedoeld om het wederzijds vertrouwen te vergroten door alle deelnemers, ongeacht hun omvang, rechtstreeks de mogelijkheid te bieden om informatie te verzamelen over militaire krachten en activiteiten die hen aanbelangen. Open Skies was een van de meest verregaande internationale inspanningen tot nu toe om de openheid en transparantie van militaire inrichtingen en activiteiten te bevorderen.

Volgens de nucleaire waakhond van de VN heeft Iran de productie van verrijkt uranium opgevoerd sinds de regering-Trump zich terugtrok uit de nucleaire deal van 2015. De regionale aartsrivaal van het land, Saoedi-Arabië, werkt ondertussen samen met de Chinezen om productiecapaciteit voor nucleaire brandstof op te bouwen en is tegelijkertijd zijn raketcapaciteiten aan het uitbreiden.

Kim luistert niet

De grootste prestatie van Trump op het gebied van wapenbeheersing was eentje die niks betekent: het tot stand brengen van een informele overeenkomst met Kim Jong-un om Noord-Koreaanse tests van intercontinentale ballistische raketten en kernkoppen te onderbreken in ruil voor een Amerikaanse opschorting van militaire oefeningen met Zuid-Korea. Het moratorium verminderde de spanning tussen Washington en Pyongyang in 2017. Maar Kim is in de tussentijd doorgegaan met het uitbouwen van zijn kernwapens en raketprogramma’s.

Kim Jong-un tijdens een militaire oefening in maart. Foto: Korean Central News Agency/Korea News Service via AP

Op zaterdag onderstreepte Noord-Korea de oprukkende dreiging die zijn nucleaire programma vormt nog eens door een ICBM op een 11-assige vrachtwagen te onthullen. De raket, die niet is getest, leek volgens analisten de grootste en krachtigste raket tot nu toe te zijn, een opgepompte versie van de Hwasong-15 die eind 2017 werd getest. Noord-Korea werkt er ook aan om verschillende kernkoppen op één raket aan te brengen.

Volgens de nucleaire waakhond van de VN heeft Iran de productie van verrijkt uranium opgevoerd sinds de regering-Trump zich terugtrok uit de nucleaire deal van 2015. De regionale aartsrivaal van het land, Saoedi-Arabië, werkt ondertussen samen met de Chinezen om productiecapaciteit voor nucleaire brandstof op te bouwen en is tegelijkertijd zijn raketcapaciteiten aan het uitbreiden.

Biden?

Poetin heeft gezegd dat sommige van de nieuwe wapens die Rusland aan het ontwikkelen is, onder de nieuwe START-overeenkomst zouden vallen als Washington en Moskou overeenkomen het pact van 2010 te verlengen, dat begin februari afloopt maar een verlengingsmogelijkheid met vijf jaar omvat. De democratische kandidaat Joe Biden heeft al gezegd dat als hij tot president wordt gekozen, hij het verdrag zou verlengen. Poetin heeft zich ook bereid verklaard dit te doen.

Het New START-verdrag beperkt het aantal ingezette strategische kernkoppen tot 1.550, wat bijna tweederde minder is ten opzichte van het oorspronkelijke START-verdrag. Het verdrag staat monitoring per satelliet en op afstand toe, evenals 18 inspecties ter plaatse per jaar om de limieten te verifiëren.

Als Trump wordt herverkozen ligt New START moeilijker. Hij zou een verlenging van één of twee jaar willen, in afwachting van de onderhandelingen over een nieuw pact. De regering-Trump heeft eerder van Rusland geëist dat over alle kernwapens van Rusland, en niet alleen de strategische, moet worden onderhandeld en dat China opgenomen moet worden in het kader voor een vervolgverdrag. Het probleem is dat als die gesprekken uit elkaar vallen, Washington en Moskou voor het eerst sinds de Koude Oorlog geen wezenlijke beperkingen op hun arsenaal meer zouden hebben.

China

China, dat heeft geweigerd deel te nemen aan de besprekingen, jaagt een volledige nucleaire triade na die het land moet toelaten kernkoppen te lanceren vanuit de lucht, vanop het land en van op de zee – en het ontwikkelt zijn eigen stealth strategische bommenwerper. Het Pentagon voorspelt dat het arsenaal van Peking het komende decennium zal verdubbelen van ongeveer 200 naar 400 kernkoppen. Volgens de Federation of American Scientists hebben de Verenigde Staten en Rusland er elk meer dan 5.000. China heeft wel altijd gezegd dat het alleen een kernwapen zal gebruiken nadat het zelf door nucleaire wapens wordt aangevallen. Maar aan die doctrine wordt steeds meer getwijfeld.

De regering-Trump heeft eerder dit jaar een nieuwe nucleaire kernkop met een laag rendement voor Trident-ballistische raketten op onderzeeërs geïnstalleerd en begint ook te werken aan een nieuwe nucleaire kruisraket voor onderzeeërs. De VS bevindt zich ook in de vroege stadia van de ontwikkeling van een nucleaire kernkop die bekend staat als de W93. Het Pentagon werkt ook aan een reeks hypersonische wapens om gelijke tred te houden met China, hoewel het zegt dat die wapens conventioneel zijn in plaats van nucleair. De Verenigde Staten zijn doorgegaan met investeringen in raketafweer – wat volgens de Russen aanleiding was voor hun investeringen in exotische wapens.

Al die ontwikkelingen hebben geleid tot toenemende bezorgdheid over een ontluikende wapenwedloop. De recente opmerkingen van Trump aan journalist Bob Woodward over een geheim kernwapensysteem versterken die angst alleen maar.

Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.688.829
  • Aantal
    doden
    1.137.115
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588