scrollTop top
De regering De Croo I

Slankt De Croo I verder af, ten opzichte van vorige regeringen? Voorzitters willen het, regering aarzelt

De regering De Croo I – Isopix

Hoe ‘groot’ wordt de nieuwe federale regering? Die discussie keert bij de start van elke nieuwe regering terug: slankt die af, ten opzichte van voorgangers? Ook deze nieuwe regering legt immers besparingen op aan het eigen overheidsapparaat, past ze dat dan toe op zichzelf? Zowel Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert als CD&V-voorzitter Joachim Coens zien het als een ambitie ‘om af te slanken’, en ‘willen tonen dat het aantal kabinetsleden niet stijgt’. Maar evident is dat niet, met zeven vicepremiers.

In het nieuws: De regering De Croo staat vandaag een eerste keer voor de Kamer, voor een vragenuurtje.

De details: Een paar kritische vragen wachten daar op hen.

  • Alles is nog nieuw aan deze regering. Zo ook dus straks het vragenuurtje in de Kamer, de eerste keer sinds de vertrouwensstemming zaterdag in het Europees Parlement.
  • Vandaag dus weer in de Kamer, het vertrouwde halfrond dat toch iets makkelijker en vinniger debatteert, ook al is er dan minder volk, omwille van de coronamaatregelen, met een vuurdoop dan nu voor héél de regering.
  • Een vraag die hoe dan ook straks opnieuw op het bord van de nieuwe regering komt: de grootte van deze ploeg. Ten opzichte van de vorige regering, is De Croo I alvast niet afgeslankt. Nu was Wilmès II natuurlijk een veel kleiner kabinet, een soort noodregering met enkel 14 ministers.
  • Maar vooral ten opzichte van de regering Michel, die het met 18 ministers en staatssecretarissen deed, én de regering Di Rupo, met 19 in totaal, is men nu opnieuw 10 procent groter geworden: de regering De Croo telt 15 ministers én 5 staatssecretarissen.
  • Bovendien zijn er zeven vicepremiers, dat zijn er drie meer dan in de regering Michel, en zelfs vier meer dan in de regering Wilmès. Meteen komen er dus een pak kabinetten ‘Algemeen Beleid’ bij: elke vicepremier heeft in feite twee kabinetten, één voor zijn of haar vakbevoegdheid én eentje voor dat vicepremierschap.
  • Daarover komen er gegarandeerd vragen: ‘Is het omdat de MR absoluut de broer van Charles Michel, Mathieu Michel (MR), een post moest geven als staatssecretaris, dat deze regering nu niet kan krimpen?’, het zijn het soort kritische opmerkingen die er gaan komen vanmiddag. Overigens heeft die Michel, toch staatssecretaris voor Digitalisering, nog wel wat werk rond z’n imago als whizzkid: dit is z’n eigen site.

De essentie: Kan en wil deze regering op de eigen werking besparen?

  • Drie vicepremiers meer én een minister en een staatssecretaris meer, dat betekent in principe dus ook dat het aantal personeelsleden in totaal zal stijgen, én de totale kost van de regering zal stijgen.
  • Maar net daar zit de angel. Tijdens de regeringsonderhandelingen waren verschillende partijen er zich van bewust dat het geen goed beeld zou zijn om deze regering weer ‘groter’ te maken. De Zweedse regering bespaarde dus met één post, en deed zo 7 procent van het totale budget aan kabinetards.
  • Op een debat van de LVSV in Leuven waren zowel Open Vld als CD&V daarover toch duidelijk gisteren:
    • Volgens Egbert Lachaert (Open Vld) gaat het niet om het aantal ministerportefeuilles, maar wel om het totale kostenplaatje: ‘Je hebt het aantal kabinetsleden en daar kan men wel een inspanning over doen, want dat is de echte kost van het systeem. En daar vind ik wel dat men iets moet doen om te tonen dat dat niet stijgt.’
    • Lachaert bleef daarbij wat voorzichtig, hij wilde ‘geen schoonmoeder van de regering spelen’, ‘maar daar is men nu mee bezig (…), dat is men nu aan het doen’.
    • CD&V-voorzitter Joachim Coens beaamde die lijn: ‘Ik denk dat het in elk geval ook onze ambitie is om die afslanking te doen, we zullen zien waar ze uitkomt.’
  • Dat is opvallend, omdat het aan tafel bij de onderhandelingen vooral Vooruit en Groen waren, die het teveel aan kabinetten en uitgaven onder vuur namen, en pleitten voor minder, terwijl de ‘Zweedse’ partijen daarover aarzelden. Bij de socialisten is nu resoluut te horen dat ze ‘absoluut voor een slanke regeringsmachine’ willen gaan.
  • Binnen de regering is men voorzichtig, men pleit daar voor ‘realisme’ en dat dit vooral ‘op kabinetsniveau moet gebeuren’. Maar niemand staat echt te springen, zoveel is duidelijk. Met het aantal kabinetten van de vicepremier die uitgebreid zijn, én een minister en staatssecretaris meer, zouden er dan dus op elke post toch ‘nipte’ ploegen ontstaan.
  • Het aantal medewerkers lag bij Michel I op 650 voltijdse banen. Maar het valt te verwachten of de totale loonmassa van die nieuwe medewerkers, ook al zouden ze met evenveel zijn, ook stijgt: op sommige kabinetten is het vechten om talent aan te trekken, en zwaait men dus met goedbetaalde jobs.
  • De enige oplossing lijkt dus, als men Open Vld-voorzitter Lachaert wil volgen en ‘de kost van het systeem niet laten stijgen‘, erin te bestaan om een pak onder die 650 voltijdse jobs te blijven. Een lastige, maar meteen ook symbolisch belangrijke opdracht voor de nieuwe regering dus.

Bedenkingen in de marge: De nieuwe ploeg bespaart wel op het pakket voor uittredende ministers.

  • Wat Vivaldi wel besliste: de royale uittredingsvergoeding voor ministers, in de vorm van personeel dan rond hen, wordt aangepast. Zowel het aantal medewerkers als ook het bedrag dat ministers krijgen bij hun afscheid zou verlagen. De ministerraad moet zich daar nu over buigen.
  • De regeling was behoorlijk exorbitant, en kreeg veel kritiek: wie stopt als minister of staatssecretaris, hetzij bij ontslag, of gewoon op het eind, heeft nog heel de volgende regeerperiode van een nieuwe regering recht op twee voltijdse medewerkers. Een bijzonder privilege, dat dus wel heel lang bleef doorlopen.
  • Zo hadden mensen zoals Johan Vande Lanotte (Vooruit), maar evengoed Melchior Wathelet (cdH), Servais Verherstraeten (CD&V) of Monica De Coninck (Vooruit) en Hendrik Bogaert (CD&V) tot 2020 recht op die twee medewerkers extra.
  • Dat wordt nu dus wel aangepast, al is nog niet duidelijk hoeveel het dan wel precies zal zijn, dat een ex-minister nu nog overhoudt.

Bedenking in de marge (2): Het Waalse en vooral Brusselse niveau zitten op vlak van kabinetten bijzonder royaal.

  • Misschien toch nuttig om mee te geven: hoe doen de andere regeringen het? In 2017 maakte La Dernière Heure een vergelijking tussen de verschillende regeringen, en daaruit kwam volgend beeld naar boven:
  • Brussel had veruit de meeste kabinetards, ten opzichte van haar takenpakket. Daar zaten bijna 380 medewerkers fulltime in dienst, onder meer de minister-president had er alleen al 80. Ter vergelijking: premier Alexander De Croo heeft zo’n 40 mensen in dienst.
  • Maar ook de Waalse regering zat zeer ruim, met 420 medewerkers. En dan is er nog de Franse Gemeenschap, die dik 270 kabinetsmedewerkers telde. Ter vergelijking: de Vlaamse regering tikte af onder de 270 medewerkers.

Goed genoteerd: Vincent Van Peteghem (CD&V) draait niet rond de pot.

  • De nieuwe vicepremier is, in tegenstelling tot sommige van z’n collega’s nog spaarzaam geweest in z’n mediaoptredens. Maar de man uit De Pinte is nu wel het nieuwe zwaargewicht van CD&V in de regering, een rol die belangrijk zal zijn voor de toon en cohesie van Vivaldi: immers de Vlaamse christendemocraten waren altijd wat het zevende wiel aan de wagen van deze coalitie, gedomineerd door een paarse as.
  • Vanmorgen kwam Van Peteghem, die eerder al wel op Villa Politica kort passeerde, z’n nieuwe rol wat toelichten op Radio 1. Eén zaak lijkt men daarbij ondertussen afgeleerd: CD&V heeft het zelf niet langer over ‘Avanti’, een krampachtige manier om te rebranden wat geen nieuwe merknaam behoefde.
  • Wat je moet weten over de nieuwe vicepremier: hij was de man die destijds de interne doorlichting van CD&V leidde, na de verkiezingsnederlaag. Dat rapport, van de zogenaamde ‘Twaalf Apostelen’, is een interessant werkstuk, post factum: de krijtlijnen van hoe Van Peteghem de boel wil organiseren, staan er allemaal in.
  • Het bevat immers een leidraad van hoe een ‘nieuwe CD&V’ de zaken beter aanpakt, en opnieuw tot een winstformule kan komen. Daarbij een aantal zaken:
    • CD&V moet weer een ‘team’ zijn, ook binnen de regering, met de eigen ministers. ‘Enkel als we een team vormen, gaat dat lukken’, zo stelde hij zelf in het gesprek. Dat is niet onbelangrijk: in het verleden was wel eens sprake van onderlinge rivaliteit tussen CD&V-kabinetten.
    • Maar ook binnen de regering gelooft Van Peteghem niet in de aanpak van gaan rebelleren, of gaan ‘stoken’. Die dissidente rol heeft CD&V netto niets opgeleverd, zo was de conclusie van de Oost-Vlaming destijds. En kijk, vanmorgen onderstreepte hij met klem dat standpunt: ‘In de vorige legislatuur werd altijd gesproken over een kibbelkabinet. Nu moeten we spreken over een ‘oplossingskabinet’. Met oplossingen voor de mensen. Voor de pensioenen, voor jobs.’
    • Ook de vernieuwing die Joachim Coens (CD&V) doorvoerde in z’n casting is iets waar op aangedrongen werd in het rapport van de Twaalf. ‘Een gedurfde keuze, die wel noodzakelijk was’, zo stelde Van Peteghem zelf. Dat er daarbij met name in de Kamerfractie van CD&V een pak gekneusde zielen achterblijven, die van zichzelf geloofden dat ze het meer verdienden of er al langer voor werkten, is overigens een publiek geheim bij CD&V. Maar voorlopig blijft dat dekseltje dicht: het enthousiasme over de nieuwe namen bij C&DV in de buitenwereld is te groot.
    • Een ander punt: CD&V moet niet rond de pot draaien in haar communicatie, ze moet helder zijn, zo stond in dat rapport van de Twaalf. Dat deed Van Peteghem meermaals, ook bij de netelige vragen. Doelbewust: de Oost-Vlaming werkte er hard op, op z’n communicatie. En het was, zelfs ten opzichte van het regeringsdebat, een behoorlijke verademing: de nieuwe minister van Financiën zegt wel waar het op staat.
    • In de wandelgangen bij CD&V kijkt men overigens reikhalzend uit naar de ‘nieuwe rol’ die premier De Croo nu moet gaan spelen. De schermutselingen tussen de liberaal en het CD&V-kabinet van de vicepremier waren notoir, in de Zweedse periode. ‘Hopelijk vervelt hij nu, zet hij zich boven de mêlee en speelt hij niet meer de spelletjes zoals onder premier Michel’, zo is te horen.
  • Inhoudelijk schetste Van Peteghem meteen ook duidelijk de financiële krijtlijnen van deze regering: de begroting zal op het einde van de rit tussen de 3 en 3,5 procent tekort tonen. Dat is dus nog een flinke rit te gaan, op dit moment zit België aan meer dan 18 miljard euro tekort. Dat zou dan richting de 12 miljard moeten gaan.
  • ‘We zitten binnen een bepaald kader van Europa, en dat komt vanuit de EU vroeg of laat toch terug: dan komen er opnieuw richtlijnen’, blikt Van Peteghem vooruit. Door de cruciale rol die de Europese Commissie speelt in de relance en ook de controle van de financiële huishouding van de lidstaten, is Financiën misschien wel dé belangrijkste portefeuille van deze ploeg. In elk geval is een juiste rol in de Europese organen zoals de eurogroep het minste wat nodig is om De Croo I te doen draaien.
  • De eerste test is alvast een begroting die tegen midden oktober binnen moet bij de EU, daarvoor hebben Van Peteghem en staatssecretaris van Begroting Eva De Bleeker (Open Vld) alvast nog één week. ‘Samen gaat dat lukken’, stelde Van Peteghem.
  • Belangrijkste element misschien voor de oppositie, was dat Van Peteghem ook ronduit toegaf dat het uiteindelijk wel degelijk 2,3 miljard, opgeteld, is die uit de strijd van sociale en fiscale fraude moet komen, volgens de begrotingstabel die Vivaldi bij de start presenteerde. Daarover was in de Kamer discussie bij het debat over de regeerverklaring: premier De Croo wreef N-VA-Kamerlid Theo Francken aan ‘dat we hier in een kleutertuin zitten of zo?’, omdat die de bedragen wilde optellen.
  • Belangrijker dan de discussie over de bedragen optellen, is het forse totaalbedrag van 2,3 miljard. Wetende dat dergelijke inkomstenpost vorige jaar op 300 miljoen euro werd afgetikt, is het maar de vraag waar deze regering dan al die nieuwe inkomsten vandaan zal halen: de controles zullen dan wel bijzonder streng worden op belastingaangiften. ‘Samen met bevoegde collega Pierre-Yves Dermagne (PS) gaan wij met voorstellen komen’, zo stelde Van Peteghem.
  • Ook een ander, erg hoog bedrag, is de werkzaamheidsgraad van 80 procent, die de regering vooropstelt. Van Peteghem gaf aan dat dat ook een deel een fiscaal verhaal is: hij stelt bij de hervorming van de fiscaliteit voorop dat er opnieuw een verlaging van de lasten op arbeid moet komen. Tot drie keer herhaalde hij ook dat dit ‘samen met de deelstaten moet gebeuren’: geen vechtfederalisme dus.
  • Tenslotte nog een heet dossier: de vermogensbelasting. Daarover had de vicepremier duidelijk geen zin om al vooruit te lopen op de discussie: ‘We gaan dat debat niet in de pers voeren, ik zal een voorstel op tafel leggen, zoals ook netjes in het regeerakkoord staat.’

Opvallend: De N-VA geeft nu meer uit dan Vlaams Belang op Facebook.

  • N-VA duwt het gaspedaal in, met bijna 130.000 euro in de maand september op Facebook. Daarnaast spendeerde de partij dik 40.000 euro aan campagnes voor N-VA-voorzitter Bart De Wever en nog eens 14.000 euro voor Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA).
  • Dat is interessant, omdat ze zo voor het eerst Vlaams Belang voorbijschieten in uitgaven. Die kwamen in dezelfde periode aan 113.000 voor de partij, en 25.000 euro voor voorzitter Tom Van Grieken.
  • Zo lijkt de strijd op social media om de luidste en meest aanwezige oppositie wel bezig. Want ook PVDA, de derde oppositiepartij in de Kamer, blies er behoorlijk wat partijgeld door op een kapitalistisch advertentiesysteem van een multinational: 48.000 euro voor de partij en 23.000 voor voorzitter Peter Mertens.
  • De meerderheidspartijen gaven veel kleinere bedragen uit. Grootse spender daar is Vooruit, met 28.000 euro voor de partij en 14.000 euro voor voorzitter Conner Rousseau.
Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update