scrollTop top
Joachim Coens (CD&V)

Nota klaar, Vivaldi staat op de rails, maar één wagon moet nog aankoppelen, met communautaire eisen: CD&V

Joachim Coens (CD&V) – Isopix

Koninklijk opdrachthouder Egbert Lachaert (Open Vld) werkt koortsachtig door: werkvergaderingen met socialisten en groenen, plus nu ook CD&V volgen elkaar op. Iedereen focust daarbij op ‘Vivaldi’: een coalitie met de ‘vier politieke families’. Maar de constructie dreigt momentum te verliezen, nu CD&V aarzelt. Een nota van 50 pagina’s, van de hand van Lachaert, moet de kanteling maken. Maar lost CD&V dan N-VA?

In het nieuws: Na het initieel enthousiasme rond paars-groen volgt de reality check van Vivaldi.

8AM Wetstraat Insider

De details: De vorming van Vivaldi moet door een ‘cruciale fase’.

  • De nota van Egbert Lachaert, opgemaakt door z’n kabinetschef Caroline Deiteren (Open Vld), ligt gereed. Dat is meteen het signaal voor alle betrokken partijen, om de komende dagen te zien wat er voor hen in zit.
  • Dergelijke nota, in een fase voor de feitelijke formatie, is eigenlijk een nieuwigheid in regeringsvorming: in ‘normale’ tijden, zoals bijvoorbeeld ook de vorming van het originele paars-groen in 1999, zetten partijen zich samen, rond een formateur, nog voor er al inhoudelijk allerlei zaken zijn onderhandeld, laat staan dat er doorgepraat is met de sherpa’s.
  • Een informateursnota bevatte traditioneel gemeenplaatsen en gedetailleerde verslagen van alles wat de sociale partners, het middenveld, de milieubewegingen, de jongeren- en seniorenverenigingen, en zelfs de grootmeester van het Grootoosten en de grootmoefti te zeggen hadden. Een werkstuk dat vervolgens op het einde van de opdracht op het Paleis werd afgegeven, en daar meteen dan verticaal geklasseerd werd.
  • Zo startte, na informateur Didier Reynders (MR) in 2007, die God en klein Pierke zag, een heuse formatie met Yves Leterme (CD&V) op Hertoginnedal, zonder dat er enige inhoudelijke nota’s lagen. Die formatiepoging mislukte overigens jammerlijk.
  • Maar die traditie, om dus niet meteen tot de fase van ‘formatie’ over te gaan, en toch al serieus te praten, is wat ontstaan in 2010, toen ook ellenlange onderhandelingen, vooral over het communautaire, de zaak deden vertragen en uiteindelijk tot stilstand komen, met een lange impasse tot gevolg.
  • In 2014 was er opnieuw ‘snelheid’ in de formatie: nadat de PS koos om met het cdH de Brusselse en Waalse regering te maken, en de MR buitenspel te zetten, waagden de Franstalige liberalen de sprong met CD&V, Open Vld én N-VA. Ook toen was er geen voorafgaand proces van een ‘informateursnota’ nodig, waarbij al op voorhand de onderhandelingen werden gedaan.
  • Maar in 2019 en doorlopend dit jaar, is de nieuwe ‘traditie’ in het hele proces er ondertussen stevig in geslopen: het opstellen van een ‘nota’ in een pre-formateursfase. Dat is een stukje semantiek/symboliek: vooral omdat de PS en in mindere mate de N-VA maandenlang schrik hadden om al te publiekelijk toe te geven dat ze aan het praten waren, kon de titel van ‘formateur’ niet gehanteerd worden. Dat zou immers dan impliceren dat een coalitie al in de steigers zou hebben gestaan.
  • Maar die aanpak werd evengoed verdergezet toen Magnette in oktober als ‘informateur’ optrad. In de feiten was hij, volgens de gewoonten van de Wetstraat, dan al aan een opdracht bezig die ergens tussen informateur en formateur zweefde, want Magnette stelde een nota op, en zat met een de facto coalitie samen.
  • Ook informateurs Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR) werkten daarna met een nota. Die kreeg zelfs veel kritiek, omdat hij ‘te amateuristisch’ was opgesteld: alsof plots dat dus een vereiste was geworden voor informateurs.
  • Daarna nam Koen Geens (CD&V), die niet eens een titel had, en als ‘opdrachthouder’ door het leven ging, de handschoen op. Ook hij werkte de facto hard aan teksten en zelfs een begrotingstabel: dat is normaal het werk van een formateur.
  • Lachaert en z’n team deden de oefening al eens in de periode van ‘Arizona’, toen ze voor MR en CD&V de pen mochten vasthouden van een gezamenlijke tekst.
  • Nu is er dus opnieuw een nota, die ‘eten en drinken’ voor iedereen moet bevatten. Verschillende partijen drongen daar de afgelopen dagen al fel op aan: ‘Goede intenties, dat is allemaal goed en wel, maar wij willen toch eerst zien wat de teksten bevatten‘, zo stelt een voorzitter.

En nu? Die nieuwe, wat atypische manier van formeren, maakt het spel niet makkelijker.

  • Omdat nu al lang voor de formatie officieel begint, al zo diep in de teksten wordt gedoken, schuift het traditionele stresspunt in zo’n formatie, dat inhoudelijk normaal ligt op het moment dat partijen al onder leiding van een heuse formateur samenzitten, nu naar voren.
  • Maar dat valt dan samen met de situatie waarin partijen nog niet ‘geboden’ zijn, ze nog niet in een heuse formatie zitten, en vaak nog niet eens de uiteindelijke samenstelling van de coalitie kennen.
  • Die twee onzekerheden, zowel inhoudelijk als de samenstelling van de regering, komen telkens opnieuw in deze regeringsvorming terug bijeen, en maken heel de zaak onstabiel.
  • Dat geldt eens te meer voor de poging van Egbert Lachaert, ruim een jaar na de verkiezingen van 2019.
  • Want waar bij het begin van diens opdracht duidelijk ‘momentum’ ontstond, een bepaald enthousiasme, gekoppeld aan snelheid in de gesprekken, rond een paars-groen project, lijkt de fut er vandaag al veel minder in te zitten.
  • Dat politiek fenomeen, ‘momentum’, is moeilijk te vatten: het gaat om een bepaalde beweging die, eens ze is ingezet, het geheel snelheid geeft en blijft geven, de zaak onder stoom zet, wind in de zeilen geeft. Dat kan gelden voor politieke campagnes, maar evengoed voor een regeringsvorming.
  • Hoe dan ook: Lachaert mag dan officieel nog steeds ‘niet gekozen hebben’, hij deed er alles aan om geen snelheid te verliezen met groenen én socialisten.
  • Daarbij leek het scenario ook duidelijk uitgestippeld: een korte opdracht, een duidelijke basisnota, en een groep, een coalitie, die rond twee formateurs een duidelijk regeerproject zou gaan bouwen.
  • Die twee figuren manifesteren zich nu ook nadrukkelijk, om dit project te doen lukken: Paul Magnette (PS) en Alexander De Croo (Open Vld). De afgelopen dagen zaten de socialisten telkens samen met de technici van de liberalen, om de teksten te bespreken. En ook de groenen schoven inhoudelijk aan.
  • ‘Niemand stelt veto’s, de liberalen lijken bereid zeer ver mee te gaan in een aantal vergaande rode voorstellen. En tegelijk aanvaarden de groenen toch al een aantal opvallende zaken: het is constructief allemaal’, zo klinkt het bemoedigend bij een insider. Met andere woorden: de paars-groene trein staat echt wel op de rails.

De essentie: CD&V is nog niet mee.

  • Bij de CD&V is er een grote aarzeling. Zij hebben voor de schermen een duidelijke boodschap gegeven: ze leggen een ‘betere samenwerking tussen de deelstaten’, ‘eerlijke fiscaliteit’, en ‘een betere gezondheidszorg’ op tafel. En daarnaast een stop op de ‘ethische dossiers’.
  • Achter de schermen klinkt het dat ze in de nota toch een substantiële brok staatshervorming verwachten. En dat is geen ‘versterking van het federale niveau’, zoals onder meer de MR vraagt, maar het tegendeel. Een behoorlijk heftige eis dus, die niet meteen is waar de groenen, maar ook een pak liberalen naartoe willen: zij willen net opnieuw zaken naar het federale niveau brengen.
  • Meteen wordt de nota dus een moment om kleur te bekken: kan Lachaert, die zelf absoluut de christendemocraten erbij wil, CD&V zo ver krijgen, zonder dat de andere, in casu MR en Ecolo, hun veto stellen?
  • Wij hebben nog geen nota gezien. Eens we dat zien, kunnen we inhoudelijk beoordelen’, zo stelt men bij CD&V.
  • Alleen blijft de vraag van de christendemocraten achter de schermen dezelfde, aan het adres van Lachaert: waarom kan er niet gepraat worden met de N-VA? Voorlopig lossen de christendemocraten de N-VA niet: de top begrijpt maar al te goed dat de samenwerking, en in de Vlaamse regering, in talloze gemeenten in Vlaanderen, niet zomaar gelost kan worden.
  • De gevolgen kunnen groot zijn: de N-VA dreigt dan definitief de poort voor samenwerking met Vlaams Belang op te gooien, waardoor het politieke landschap fundamenteel wijzigt in Vlaanderen. Een argument waar sommigen aan de top van CD&V toch gevoelig voor zijn.
  • Als alle opties ‘open blijven’, zoals de koninklijke opdrachthouder graag beweert, dan zouden er dus ook wat technische meetings met N-VA moeten volgen, zo is de redenering. Alleen: vorige week liep het zodanig fout in een contact tussen Lachaert en De Wever, dat dat er nooit van kwam. Verschillende lekken, vanuit Open Vld zelf, maar ook bij de socialisten, ‘dat Lachaert toch enkel voor de galerij’ zou gaan praten met de N-VA, verziekten toen verder de boel.
  • Maar CD&V lijkt niet van plan te schakelen, of legt op z’n minst de lat bijzonder hoog. Dat maakt dat het Vivaldi-project sputtert. Want de christendemocraten dringen ook aan op een ‘ernstig budgettair plan’. Zolang er in crisistijden kwistig kan worden uitgegeven, lijken rood, blauw en groen verzoenbaar. Maar als het is om samen te besparen, of moeilijke keuzes te maken, wordt het al heel wat minder werkbaar.

De timing: Met nog een paar weken te gaan, resten er niet veel opties.

  • 17 september is geen wettelijke deadline. Binnen dit en vier weken is het precies zes maanden geleden dat Sophie Wilmès (MR) het vertrouwen kreeg in de Kamer, om een noodkabinet te maken: juridisch gezien een regering met volle bevoegdheden.
  • De belofte om na zes maanden het vertrouwen opnieuw te vragen, is puur politiek: juridisch gezien hoeft het dus niet. Al is het in praktijk ondenkbaar dat Wilmès gewoon verder doet: een meerderheid kan haar dan altijd makkelijk wegstemmen.
  • Maar zo is er deze keer wel, voor het eerst eigenlijk, een ‘harde’ deadline in de Wetstraat: tegen dan moet er ‘iets’ anders klaarliggen.
  • Paars-groen zonder CD&V blijft daarbij een optie: een regering met 75 zetels, en een paar onthoudingen van onder meer Emir Kir (ex-PS) en DéFI (ex-FDF), is al veel meer waard dan een ploeg met 38 zetels.
  • Bovendien kan ook het cdH altijd nog aansluiten, al krijg je dan wel een regering met liefst vier Franstalige partijen erin, enkel de PTB blijft dan over om daar oppositie te voeren. Om maar te zeggen: CD&V heeft dan nu wel in praktijk de sleutel tot Vivaldi in handen, maar zegt ze ‘neen’, dan is de kans wel substantieel dat er toch een paars-groen project komt. Lachaert wil dat absoluut vermijden, maar kan de Open Vld-voorzitter op dat moment nog iets tegenhouden?
  • Verschillende critici van Vivaldi zijn overigens dat scenario niet ongenegen. ‘Wat voor zin heeft het om flauwe soep te gaan koken, met CD&V erbij, als we een veel frisser, enthousiaster verhaal kunnen maken, zonder die oude krokodillen?’, zo stelt een onderhandelaar.
  • Hét andere scenario: een noodregering. Die houdt in dat men teruggrijpt naar het draaiboek dat in maart op tafel lag.
    • Een regering met een beperkt aantal ministers, een beperkt programma en beperkte duur.
    • Iedere partij die wil, er mee in. Met uitzondering van het Vlaams Belang en PVDA uiteraard.
    • De sterkst mogelijke mensen er dan in, om ‘krachtig het land in handen te nemen’.
  • Dat scenario heeft één groot probleem: de socialisten zien het niet zitten. De kans is immers erg groot dat de MR dan bedingt dat premier Wilmès alsnog blijft zitten, én dat het ‘een verderzetting van de Zweedse regering is’. Bij de Waalse socialisten ruikt men nu de kans om hun echte ‘droomcoalitie’ te maken: een arc-en-ciel (zoals paars-groen in Franstalig België heet), of in het slechtste geval een Vivaldi. Waarom zou men die kans nu laten liggen?

For the record: Het bod van DéFI om paars-groen te installeren, is nu ook concreet.

  • Het gonsde al dagen van de geruchten en assumpties, maar nu is het ook duidelijk gemaakt door DéFI, het kleine links-liberale taalpartijtje in Franstalig België.
  • Met hun twee zetels kunnen ze makkelijk een paars-groene regering helpen installeren en stabiel maken. Dan springt die coalitie van 75 zetels naar 77, met Emir Kir (ex-PS) erbij zelfs naar 78 zetels. Dat is werkbaar in de Kamer.
  • ‘Ons doel is niet om in de meerderheid te zitten, maar om een stabiele en gebalanceerde meerderheid tot stand te zien komen’, zo stelt DéFI-Kamerlid Sophie Rohonyi vanmorgen op LN24. Met andere woorden: geen eisen, gewoon steun.
  • ‘Het onevenwicht in de taalgroepen bij een paars-groene regering is trouwens minder groot dan dat van de vorige regering‘, zo stelt Rohonyi nog ter verdediging van een paars-groene coalitie. Daarin zouden aan Vlaamse kant enkel de zetels van Open Vld (12 stuks), Groen (9 stuks) en sp.a (9 stuks) vertegenwoordigd zijn.
  • DéFI spaarde de afgelopen dagen haar kritiek op CD&V alvast niet: ze steken niet onder stoelen of banken dat zij het alternatief kunnen zijn, als de Vlaamse christendemocraten afhaken.

Stevig in de marge: Georges-Louis Bouchez, de Gargamel van de Wetstraat.

  • Hele analyses deze dagen, in de Franstalige pers, over hoe ‘Vlaanderen’ een nieuwe ‘aartsvijand’ heeft na de PS: de MR. In Le Soir besteedt men uitgebreid aandacht aan die ‘evolutie’, sommige analisten maken al de balans op van die ‘definitieve breuk’ met onder meer de N-VA.
  • Een beetje overtrokken, zo lijkt het toch allemaal. Wie een omelet wil bakken, moet nu eenmaal eieren breken. In deze langgerekte formatie zijn ondertussen al hele pakken eieren gebroken en al veel relaties vertroebeld, al is de omelet wel nooit gebakken geraakt.
  • Maar of er daarom een nieuwe bloedvete ontstaat? Dan gaat men toch wat snel voorbij aan de ideologische verwantschappen op vlak van het sociaal-economische: die zullen nooit samenlopen voor PS en N-VA, die altijd herhaald hebben, ook toen ze een akkoord hadden, ‘dat ze elkaars spiegelbeeld zijn’.
  • Feit is wel dat, wie als ‘erfvijand’ van De Wever door het leven kan gaan in Franstalig België, dit als een soort ereteken kan en mag dragen in de Franstalige pers: in La Libre verschijnt toevallig vandaag een heel artikel om aan te tonen hoe Bouchez dan toch De Wever eens goed lik op stuk heeft gegeven tijdens vertrouwelijke gesprekken, en verbaal van antwoord heeft gediend. Het soort artikels dus waarvan huidig opdrachthouder Egbert Lachaert (Open Vld) gelooft ‘dat ze alles kapotmaken’.
  • Wat dan te denken van Conner Rousseau, de jonge sp.a-voorzitter, die in het VTM-programma De Zomer Van … het mooie weer maakt. Op een bepaald moment staat Rousseau ijsjes te bestellen aan de kust, en maakt daarbij een ‘coalitie van ijsjessmaken’: het crème-glace-akkoord zoals hij het doopt.
    • Pak framboos, mango, vanille en smurfenijs‘, zo stelt Rousseau. Wij gaan er even van uit dat framboos voor socialisten staat, mango voor christendemocraten, en vanille voor N-VA: het is opgenomen in de tijd van de ‘bubbel van vijf’, dus op het moment dat paars-geel nog kon.
    • De liberalen zijn de smurfen‘, zegt Rousseau lachend, waarop de host vraagt ‘of Bouchez dan het koekske is?’ ‘Of Gargamel‘, antwoordt Rousseau meteen, met een knipoog naar de camera.

Een must-read: Een interessant pleidooi van professor Lieven Annemans: ‘Iedereen heeft recht op werk, onderwijs, cultuur, ontspanning, menselijk contact en op goede gezondheidszorg.’

  • Annemans is hoogleraar in de gezondheidseconomie. In een opiniestuk op Newsweek, is hij uitgesproken over de aanpak van de coronacrisis.
  • Hij trekt de vergelijking met bacteriële longontstekingen: jaarlijks zijn er daarvan 6.000 ziekenhuisopnames, 500 mensen overlijden eraan elk jaar.’We aanvaarden als samenleving het risico op sterven. We doen er natuurlijk alles aan om de longontstekingen zo goed mogelijk te behandelen, maar we doen weinig of niets om ze te voorkomen.’
  • Over de ‘tweede golf’ is hij duidelijk: ‘Met een virus dat in het begin weliswaar onbekend en onvoorspelbaar was, maar intussen al veel van zijn geheimen heeft blootgegeven, staat de wereld op zijn kop omdat er opnieuw een 20-tal ziekenhuisopnames per dag zijn. Het onderwerp overheerst nog steeds alle media. Zolang er nog mensen zijn die besmet worden met dit virus, al daalt het aantal verder naar slechts enkele tientallen per dag, ‘kan ons leven niet normaal worden’.’
  • Over de maatregelen om die ‘tweede golf’ te bestrijden: ‘Men neemt maatregelen waarvan de logica ontbreekt. Of hoe moet je dat anders benoemen wanneer je verplicht wordt een masker te dragen als je op een avond helemaal alleen loopt in een verlaten straat van de stad? Of in een bos? Men redeneert in zwart-wittermen, of op zijn best in geel, oranje en rood.’
  • Over waarop we wachten: ‘De redding kan er zogezegd enkel komen via een vaccin, terwijl door het voortschrijdend inzicht de behandeling van de ernstige gevallen al veel beter op punt staat dan in het begin en de sterftekans door het virus dicht bij die van griep komt. Door de angst voor het virus durven sommigen niet meer buitenkomen of mogen ze niet. Men ziet als gevolg daarvan hartaanvallen, kankers en nog vele andere gezondheidsproblemen van een proportie en ernst die men niet meer voor mogelijk hield.’
  • Over de essentie van heel die pandemie: ‘Het leven leidt in 100 procent van de gevallen tot sterfte. De dood maakt er deel van uit. Daarom doen we ook ons best om de kwaliteit van leven zo goed mogelijk te maken en doen we dat ook voor de kwaliteit van sterven. We proberen natuurlijk aan onze gezondheid te werken, om vroegtijdige sterfte te vermijden, niet in een angstcultuur, maar wel met evenwicht tussen alle aspecten van ons leven.’
8AM Wetstraat Insider

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    59.750.988
  • Aantal
    doden
    1.409.160
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    561.803
  • Aantal
    doden
    15.938