scrollTop top
De ijsgrens op de Laptevzee

Kraamkamer van zee-ijs staat droog eind oktober en da’s nog nooit gebeurd

Isopix

Voor het eerst sinds mensenheugenis moet het eind oktober nog beginnen te vriezen in wat de belangrijkste kraamkamer van Arctisch zee-ijs is: de Laptevzee. Door klimaatverandering worden warmere Atlantische stromingen het noordpoolgebied in geduwd en wordt de gebruikelijke stratificatie of laagvorming tussen warme diepe wateren en het koele oppervlak doorbroken. Dat maakt het ook steeds moeilijker om zee-ijs te vormen.

De Laptevzee is een deelzee van de Noordelijke IJszee tussen de kust van Siberië, het schiereiland Tajmyr, Noordland (Severnaja Zemlja) en de Nieuw-Siberische Eilanden. De noordelijke grens loopt langs de Arctische Kaap tot Kaap Anisi. De zee heeft een oppervlakte van ongeveer 672.000 vierkante kilometer – pakweg 20 keer België.

De zee heeft een ijsklimaat. Gedurende elf maanden per jaar blijft de temperatuur onder de 0 graden Celsius in het noorden van de Laptevzee en negen maanden in het zuidelijke deel. In januari is de temperatuur het laagst en ligt gemiddeld op -31 graden. In juli ligt de gemiddelde temperatuur op 0 graden in het noorden en vijf graden Celsius in het zuiden.

Isopix

Door de kou wordt in de winter veel ijs gevormd. Door de stroming en wind wordt veel ijs vanuit de Laptevzee naar andere zeeën gevoerd. Tussen 1979 en 1995 stroomde gemiddeld 483.000 vierkante kilometer ijs uit de Laptevzee.

Zeewater 5 graden boven gemiddelde

Of beter: dat was zo. De klimaatverandering heeft de dingen veranderd. Momenteel is er nog geen ijs. De vertraagde jaarlijkse bevriezing in de Laptevzee wordt veroorzaakt door de grillig aanhoudende warmte in het noorden van Rusland en het binnendringen van warme Atlantische wateren in het gebied, zeggen klimaatwetenschappers. Ze waarschuwen voor mogelijke domino-effecten in het poolgebied.

De oceaantemperaturen in het gebied zijn onlangs gestegen tot meer dan 5 graden Celsius boven het gemiddelde, na een recordbrekende hittegolf in het gebied en het ongewoon vroeg smelten van het zee-ijs van afgelopen winter. Het duurt lang voordat die ingesloten warmte in de atmosfeer verdwijnt, zelfs in deze tijd van het jaar waarin de zon elke dag nog amper een uur of twee boven de horizon kruipt.

De grafiek van de omvang van het zee-ijs in de Laptevzee, toont momenteel een platte lijn. Als gevolg hiervan is er een recordhoeveelheid open zee in het noordpoolgebied.

Volgens een eerdere studie werd de Siberische hittegolf van dit jaar, die voor eens groot stuk aan de basis hiervan ligt, minstens 600 keer zo waarschijnlijk door de door de mens veroorzaakte klimaatverandering.

Spiraal

De warmere luchttemperatuur is trouwens niet de enige factor die de ijsvorming vertraagt. De klimaatverandering duwt ook meer warme Atlantische zeestromingen in het noordpoolgebied en breekt de gebruikelijke gelaagdheid tussen warme diepe wateren en het koele oppervlak af. Dit maakt ijsvorming een stuk moeilijker.

Over het algemeen is de gemiddelde dikte van het ijs de helft van wat het was in de jaren tachtig. En hoe dunner dat ijs, hoe sneller het wegsmelt.

De laatste veertien jaar zijn sowieso de veertien jaar die volgens satellietbeelden het minste zee-ijs hadden. Veel van het oude ijs in het noordpoolgebied is nu aan het verdwijnen, waardoor er dunner seizoensijs overblijft. Over het algemeen is de gemiddelde dikte van het ijs de helft van wat het was in de jaren tachtig. Hoe dunner dat ijs, hoe sneller het wegsmelt. Die neerwaartse trend zal zich waarschijnlijk voortzetten totdat de Noordpool zijn eerste ijsvrije zomer zal kennen. De gegevens en modellen suggereren dat dit zal gebeuren tussen 2030 en 2050.

Een bijkomend probleem is dit: het ijs dat wordt gevormd in de Laptevzee in de vroege winter bevat veel voedingsstoffen voor plankton. Normaal drijft dat ijs naar het westen, voordat het in de lente uiteenvalt in de Fram Strait tussen Groenland en Spitsbergen. Dunner ijs (wegens later gevormd in het seizoen) zal eerder smelten, voordat het de Fram Strait bereikt. Dat zou kunnen betekenen dat er minder voedingsstoffen zijn voor Arctisch plankton, dat dan minder kooldioxide uit de atmosfeer kan halen.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    64.498.634
  • Aantal
    doden
    1.492.893
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    582.252
  • Aantal
    doden
    16.911