scrollTop top

Joe Biden heeft gewonnen. Maar wat moeten we nu verwachten?

Joe Biden – Isopix

Joe Biden – de voormalige vice-president onder Barack Obama en een 36-jarige veteraan in de Amerikaanse Senaat – wordt de 46e president van de Verenigde Staten. Zijn running mate, Californische senator Kamala Harris, wordt de eerste vrouw, de eerste Afro-Amerikaanse en de eerste Indiase Amerikaan die als vice-president zal dienen. Laten we ervan uitgaan dat het fatsoen zegeviert en Donald Trump plaats voor hen zal ruimen. Wat mogen we dan verwachten?

De Democratische kandidaat is de verwachte winnaar in genoeg staten om 270 electorale stemmen te winnen. Winst in de staat Pennsylvania, die Hillary Clinton in 2016 verloor, leverde Biden de verkiezingsoverwinning op in een fel omstreden stembusgang die een historische opkomst trok.

De overwinning is een enorme opluchting voor de aanhangers van Biden na een paar dagen vol drama en spanning. Trump van zijn kant heeft aangegeven dat hij de legitimiteit van de te laat getelde stemmen die per post binnenkwamen in de staten die het voor Biden hebben gekozen, in twijfel trekt. Het valt nog maar te zien hoe hij met de nederlaag zal omgaan.

Enorme uitdaging

Laten we er toch maar van uitgaan dat het fatsoen zegeviert. Wat ons brengt bij dit: voor Biden en Harris markeert de overwinning het begin van een enorm zware uitdaging. Biden betreedt het Witte Huis als zowel de chief executive met de meeste ervaring in openbare dienst in de geschiedenis van de VS als de oudste man die het presidentschap op zich neemt. En hij zal dat moeten doen te midden van een historische crisis: een pandemie die al meer Amerikaanse levens heeft geëist dan Wereldoorlog I, Korea en Vietnam gecombineerd en hebben geleid tot de hoogste werkloosheidscijfers sinds de Grote Depressie.

Het falen van de Democraten om de meerderheid in de Amerikaanse Senaat te pakken – zelfs als ze zoals verwacht vasthouden aan het Huis van Afgevaardigden – zou de ambitieuze agenda van Biden wel eens effectief kunnen beëindigen voordat die de kans krijgt om vorm te krijgen.

Biden en Harris moeten dat misschien doen met een Republikeinse Senaat. Op het moment van schrijven hangt de kleine kans op een Democratische Senaat af van verkiezingen in Georgia in januari en nog niet besliste verkiezingen in North Carolina en Alaska. Een kleine meerderheid voor de Republikeinenin de Senaat lijkt zeer waarschijnlijk. Het falen van de Democraten om de meerderheid in de Amerikaanse Senaat te pakken – zelfs als ze zoals verwacht vasthouden aan het Huis van Afgevaardigden – zou de ambitieuze agenda van Biden wel eens effectief kunnen beëindigen voordat die de kans krijgt om vorm te krijgen.

Het plan van Joe

Toen de omvang van de pandemie en de economische schade die ze veroorzaakt eerder dit jaar duidelijk werden, gaf Biden aan dat hij een ambitieus (en duur) programma had om de door Covid-19 veroorzaakte economische crisis te bestrijden: subsidies en financiering voor staten en steden, geld- en werkloosheidsverzekeringen voor individuen en huishoudens, en subsidies en leningen aan kleine bedrijven, inclusief bars en restaurants. Het zou vergelijkbaar zijn met de fameuze New Deal van Roosevelt.

Joe Biden. Foto: Isopix

Dat alles lijkt redelijk uitvoerbaar als hij de steun van het hele Congres heeft – maar veel, veel moeilijker als Mitch McConnell de senaat behoudt. McConnell is de man die destijds verklaarde dat het zijn topprioriteit was ervoor te zorgen dat Barack Obama nooit herverkozen zou worden. Daar slaagde hij niet in, maar McConnell bleek acht jaar lang een meester in obstructie. Republikeinen als McConnell zullen er alles aan doen om te saboteren wat Amerika op dit moment nodig heeft: een Witte Huis, Senaat en Huis van Afgevaardigden die samenwerken om de pandemie aan te pakken, de economie weer op te bouwen en de gezondheidszorg te hervormen. De volgende vier jaar – als Biden het haalt – zal elke poging om die dingen te verwezenlijken gepareerd worden door een door Trump gevoede Republikeinse Senaatsmeerderheid. Het is ironisch genoeg de frustratie over dat soort disfunctie die in de eerste plaats de opkomst van het Trumpisme voedde.

Terug in Klimaatakkoord

Zonder de Senaat zal Biden’s vermogen om zijn agenda uit te voeren ernstig worden beperkt. Hij zal een beetje meer speelruimte krijgen in buitenlandse zaken, waar hij zal proberen de omkering van Trump van het buitenlands beleid van Obama ongedaan te maken. Door opnieuw in gesprek te gaan met Cuba en Iran, te onderhandelen over een nieuwe wapenbeheersingsovereenkomst met Rusland en de VS weer in het Klimaatakkoord van Parijs en de Wereldgezondheidsorganisatie te brengen bijvoorbeeld. Hij zal ook rust in de NAVO brengen en garanderen dat de VS z’n bondgenoten niet in de steek zal laten.

Biden zal ook moeten beslissen hoe hij met de erfenis van zijn voorganger omgaat: gaat hij op zijn minst onderzoek doen naar wangedrag uit de Trump-jaren onder een nieuwe procureur-generaal, of gaat hij de dingen laten voor wat ze zijn? Obama koos voor die laatste strategie ten opzichte van de Bush-administratie.

Van Make America Great Again naar Build Back Better

De nederlaag van Trump is een enorme opluchting voor de meerderheid Amerikanen die vier jaar geleden tegen Trump stemde, voor degenen die schade ondervonden van zijn beleid en voor de velen die zich zorgen maakten over trumps gevaarlijke autocratische neigingen. Voor de Amerikanen die Biden hebben gekozen, voelt het als het einde van een duister hoofdstuk in de geschiedenis van hun natie, en mogelijk het begin van een moment van grote kansen. Maar om die kansen te grijpen, zullen Biden en Harris snel en doortastend moeten werken – en dan nog ligt hun lot zoals gezegd voor een groot stuk in handen van wellicht een vijandige Senaat.

Biden’s plan om te reageren op de Covid-19-ramp heet ‘Build Back Better’. Het heeft niet helemaal dezelfde klank als ‘New Deal’ of ‘Great Society’, maar het geeft wel weer wat Biden beoogt: herbouwen van ruïnes die zijn achtergelaten door het falen van de Trump-regering om het virus aan te pakken. Die mislukking heeft geleid tot de hoogste werkloosheid sinds de Grote Depressie (14,7 procent in april; en 7,9 procent in september) en stijgende armoede in de VS. Ondertussen, terwijl de pandemie woedde, reageerde de regering-Trump op protesten voor raciale gelijkheid op ongeveer de ergste en meest verdeeldheid zaaiende manier die je je kan voorstellen.

Bidens klimaatplan omvat 2 biljoen dollar aan investeringen in schone energie en een schone elektriciteitsnorm die voorschrijft dat elektriciteitsproductie in de VS tegen het jaar 2035 CO2-neutraal is.

Om Covid-19 aan te pakken, heeft Biden ondermeer een nationaal programma met meer en betere testen beloofd, 100.000 extra medische professionals in de openbare gezondheidszorg, een risicovergoeding voor essentiële werknemers. Hij heeft ook beloofd dat elke Amerikaan die dat wil toegang tot een vaccin zal hebben als dat er eenmaal is.

Wat de economie betreft, stelt Biden een hele reeks plannen voor die samen de meest ambitieuze agenda voor een kandidaat van de Democraten in decennia vormen. Die plannen zijn met name gericht op de wederopbouw van (groene) industrie in de VS, voortbouwend op programma’s die Obama initieerde (maar door Trump grotendeels werden ontmanteld).

Miljarden en biljoenen

Op kortere termijn behelst zijn economisch herstelplan om de recessie van Covid-19 aan te pakken, ondermeer het betalen van de ziektekostenverzekeringskosten voor nieuwe werklozen, ouders en verzorgers uit de middenklasse 8.000 per jaar te geven voor ondersteuning van kinderen of langdurige zorg voor gehandicapten en ouderen. Hij wil ook 700 miljard besteden om banen in de industrie te creëren en aan aan R&D om banen uit te breiden in die sectoren. En hij wil het gemakkelijker maken voor vakbonden om zich te organiseren in bedrijven.

Bidens klimaatplan omvat 2 biljoen dollar aan investeringen in schone energie en een schone elektriciteitsnorm die voorschrijft dat elektriciteitsproductie in de VS tegen het jaar 2035 CO2-neutraal is.

Mitch

Maar zelfs als Democraten uiteindelijk de Senaat innemen, blijft het parcours voor de Biden-Harris-agenda lastig. Een Republikeins minderheidsblok in de Senaat onder leiding van Mitch McConnell zou waarschijnlijk de strategie van McConnell uit de periode 2009-2011 herhalen om te proberen elk van de initiatieven van de nieuwe Democratische regering te blokkeren. Die strategie betekende dat de regering-Obama-Biden en haar bondgenoten in het Congres gedwongen werden om een ​​compromis te sluiten over financiële hervormingen, hun plannen voor een naar Europees model geregelde gezondheidszorg op te geven en een groot stimuleringspakket drastisch in te krimpen, waardoor de recessie door de bankencrisis van 2008 langer aansleepte.

Biden zal ook te maken krijgen met een vijandig Hooggerechtshof, zeker nu de aartsconservatieve Amy Coney Barrett is bevestigd om Ruth Bader Ginsburg te vervangen.

Het ziet er voor Biden nog erger uit als Republikeinen de Senaat behouden. Een groot deel van zijn agenda is waarschijnlijk dan al dood en begraven nog voor hij er kan aan beginnen. In dat geval zal Biden moeten beslissen hoe hij de weinige invloed die hij heeft, zoals de mogelijkheid om government shutdowns af te dwingen, zal moeten gebruiken om McConnell onder druk te zetten, en hij zal moeten beslissen voor welke kwesties hij die druk zal gebruiken. Een government shutdown is in de Amerikaanse politiek de situatie dat overheidsdiensten grotendeels worden stilgelegd omdat het fiscale jaar is afgelopen en er nog geen nieuwe begroting is goedgekeurd.

Wie wordt minister?

Het wordt ook moeilijk op een ander vlak: Biden zal waarschijnlijk ook te maken krijgen met obstructie van de Senaat bij zijn keuze voor belangrijke kabinetsposities die nodig zijn om de regering effectief te leiden. Biden moet bij de samenstelling van zijn kabinet ook afrekenen met tegenstellingen in zijn eigen partij – om de verkiezingen te winnen werd een pact gesloten tussen de meer gematigde Democraten en de progressieve vleugel van de partij.

Liberale democraten zijn begonnen stilletjes aan te dringen op postjes voor progressieve kampioenen zoals Elizabeth Warren , Bernie Sanders of Lael Brainard.

Biden zelf heeft gezworen zijn diverser te maken dan alle andere voor hem. Zwarte Democratische leiders hebben ook gepleit voor een Biden-administratie met Afro-Amerikanen die belangrijke posities krijgen. Maar in termen van ideologie zijn liberale democraten begonnen stilletjes aan te dringen op postjes voor progressieve kampioenen zoals senator Elizabeth Warren uit Massachusetts, senator Bernie Sanders uit Vermont of Lael Brainard, een lid van de raad van gouverneurs van de Federal Reserve. Warren is genoemd als een potentiële minister van Financiën of procureur-generaal. Sanders zou het Department of Labor willen leiden.

Van Biden wordt algemeen verwacht dat hij ook nauwe bondgenoten naar het Witte Huis zal meebrengen, van wie velen meer centristisch dan liberaal zijn. Ron Klain, de voormalige stafchef van Biden toen hij vice-president was in de regering-Obama, zou kunnen terugkeren. De Delaware-senator Chris Coons, een oude Biden-vriend, is genoemd als een mogelijke Secretary of State (minister van Buitenlandse Zaken). Ook de naam van de voormalige nationale veiligheidsadviseur van de Obama-regering, Susan Rice, lijkt een goede kanshebber op een belangrijke ministerpost.

Soit, dat ligt allemaal nog voor ons. Voorlopig kunnen Amerikanen het einde markeren van een presidentschap dat een meerderheid van het land heeft afgewezen. Aanhangers van Biden en Harris mogen feest vieren. Amerikanen die getraumatiseerd zijn door het presidentschap van Trump, kunnen opgelucht ademhalen. Dan is het tijd voor hen en de nieuwe president om aan het werk te gaan.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    64.498.634
  • Aantal
    doden
    1.492.893
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    582.252
  • Aantal
    doden
    16.911