scrollTop top

Het is waar dat het bewijs voor maskers eerder zwak was. Maar dat is veranderd

(200629) — BRUSSELS, June 29, 2020 (Xinhua) — A man wearing a face mask walks on the street in Brussels, Belgium, June 29, 2020. The chief of the World Health Organization (WHO) said Monday that all countries living with COVID-19 will be the new normal in the coming months, as the pandemic had already infected more than 10 million people worldwide, including nearly 500,000 deaths. (Xinhua/Zhang Cheng) – Zhang Cheng -//CHINENOUVELLE_0812014/2006300834/Credit:CHINE NOUVELLE/SIPA/2006300840 *** local caption *** 00969909

De afgelopen maanden is er steeds meer bewijs gekomen dat gezichtsmaskers echt een cruciale rol kunnen spelen in de strijd tegen de COVID-19-pandemie. Dat is een aanzienlijke verschuiving ten opzichte van eerder dit jaar, toen het bewijs voor het dragen van maskers zo zwak was dat overheidsinstanties en deskundigen op het gebied van de volksgezondheid publiekelijk twijfels uitten over mondkapjes als preventieve maatregel tegen het coronavirus.

Sindsdien hebben wetenschappers veel meer onderzoek gedaan naar de vraag of maskers werken, en de afgelopen maanden zijn er nieuwe onderzoeken uitgekomen. En de meeste van die onderzoeken suggereren dat maskers niet alleen de verspreiding van het coronavirus helpen stoppen – door de verspreiding van virusbevattende druppeltjes te voorkomen die mensen uitspuwen als ze praten, zingen, lachen, hoesten, niezen, enzovoort – maar dat beleid dat maskers verplichten wel degelijk werkt en besmettingen voorkomt.

Aanpassen

Al dat onderzoek impliceert niet dat maskers roekeloos gedrag mogelijk maken: andere voorzorgsmaatregelen, van handen wassen tot fysieke afstand, zijn nog steeds cruciaal in de strijd tegen COVID-19. Maar het laat wel zien dat maskers, in combinatie met andere voorzorgsmaatregelen, wel degelijk helpen. Het laat ook zien hoe belangrijk het is om aanpasbaar te zijn bij een pandemische ziekte-uitbraak. Hoe goed een samenleving het doet tegen COVID-19 zou kunnen afhangen van hoe snel ze reageert en zich aanpast aan nieuw bewijs zodra we het krijgen.

En dat is zeker zo met mondkapjes. We hadden niet de kennis die we vandaag hebben een paar maanden geleden hadden. Ergo: verwarrend voor veel mensen, want het lijkt alsof ze nu een tegenstrijdig beeld opgedrongen krijgen. Er zijn nog twee dingen die dat idee een handje helpen. Sommige landen weigeren voorlopig mondkapjes te verplichten terwijl anderen dat wel doen. Nederland bijvoorbeeld, waarover straks meer. En er is dit, eerlijk is eerlijk, het bewijs dat een mondkapjesplicht een goeie zaak is wijst steeds meer in één richting, maar het is nog steeds niet helemaal definitief.

Enkele belangrijke studies

Een overzicht van het onderzoek in The Lancet van 172 studies uit 16 landen in zes continenten, concludeerde dat
‘gebruik van een gezichtsmasker kan leiden tot een grote vermindering van het risico op infectie, zelfs in niet-zorginstellingen, met ofwel wegwerpbare chirurgische maskers of herbruikbare 12-16-laags katoenen maskers’.

Uit een ander onderzoeksoverzicht in International Journal of Nursing Studies van 19 studies bleek dat ‘het gebruik van mondkapjes gunstig kan zijn, vooral voor COVID-19, waar de overdracht pre-symptomatisch kan zijn.’ Daarbij wordt wel aangestipt dat het onduidelijk is hoeveel van dit voordeel afkomstig is van maskers die de drager beschermen versus degenen die aan de drager worden blootgesteld.

Een studie in Health Affairs wees uit dat het feit dat 15 Amerikaanse staten (tegen Trump in) een mondkapjesplicht op bepaalde plekken zoals winkels hadden ingesteld de verspreiding van het coronavirus hielp verminderen. De onderzoekers concludeerden dat daardoor ‘tegen 22 mei tot wel 230.000 – 450.000 gevallen mogelijk waren afgewend’.

Door het verplichten van mondkapjes in de zwaar getroffen Duitse stad Jena lijkt de toename van het aantal besmettingen daar met wel 40 procent te zijn afgenomen in april, stelde onderzoek van het Instituut voor Arbeidseconomie (IZA) in Bonn. Duitsland is de ideale proeftuin om het effect van mondkapjes te meten. In april stelden zes districten een voor een de maskers verplicht in de openbare ruimte, voordat dit landelijk gebeurde. Daardoor is het mogelijk het effect van de maatregel onderling te vergelijken. En blijkt dat in een periode van 10 dagen na de verplichting het aantal besmettingen met tussen 2,3 en 13 procent afnam.

Een studie gepubliceerd in BMJ Global Health wees uit dat het gebruik van maskers in huishoudens in Peking voor een afname van de verspreiding van COVID-19 zorgden met tot 79 procent.

Uit een onderzoek van de Amerikaanse CDC bleek dat op het vliegdekschip USS Theodore Roosevelt, dat werd getroffen door een grote COVID-19-uitbraak, bemanningsleden minder snel besmet raakten als ze een masker gebruikten.

Het Amerikaanse vliegdekschip USS Theodore Roosevelt. Foto: Mass Communication Specialist Seaman Kaylianna Genier/U.S. Navy via AP

Kleine greep, maar representatief

Het is maar een kleine greep uit de enorme hoeveelheid studies over mondkapjes en COVID-19 van de jongste weken en maanden. Maar de geciteerde studies zijn wel representatief om een ​​idee te geven waar het onderzoek naartoe gaat: dat maskers de overdracht van het coronavirus en andere luchtwegaandoeningen verminderen. Zowel binnen een huishoudelijke setting als daarbuiten.

Er zijn ook een aantal recente anekdotische aanwijzingen. De Black Lives Matter-protesten, waar het dragen van maskers door demonstranten wijdverbreid was, leken geen significante piek in infecties te veroorzaken. En in verschillende Aziatische landen waar maskergebruik al lang ingeburgerd is, zoals Zuid-Korea, Taiwan en Japan, hebben het veel beter gedaan dan landen waar dat niet het geval is. Daar zijn natuurlijk ook nog andere redenen voor, maar het is toch opvallend.

Niet perfect

Maar de studies zijn niet perfect. Ze zijn gedaan zich in de voorhoede van een snel bewegend probleem, waardoor ze na verloop van tijd meer vatbaar zijn voor fouten en correcties. Veel van de studies zijn niet door collega’s beoordeeld. De onderzoeken zijn ook vaak onvoldoende statistisch significant en ze kunnen het effect van maskers vaak niet volledig isoleren ten opzichte van andere algemeen aanvaarde maatregelen tegen COVID-19. Sommigen vinden gewoon correlaties, maar of de associaties echt oorzaak en gevolg zijn, is onduidelijk.

De twee meest omvangrijke, de studieoverzichten in The Lancet en in International Journal of Nursing Studies, waarschuwen dat meer onderzoek naar maskers nodig is. Met name om het effect van maskers in huishoudens versus gemeenschaps- versus gezondheidszorginstellingen vast te stellen, maar ook naar het verschil in effectiviteit tussen stoffen maskers, medische en chirurgische. De onderzoeken benadrukken ook dat maskers de noodzaak van andere voorzorgsmaatregelen tegen COVID-19 niet volledig vervangen. Dus zelfs met een masker moet iedereen zijn handen blijven wassen, anderhalve meter van anderen afhouden en grote bijeenkomsten vermijden, vooral binnenshuis. Er moet ook verder worden onderzocht hoe mondkapjes ze roekeloos gedrag kunnen veroorzaken door mensen zich onoverwinnelijk of minder kwetsbaar te laten voelen.

Een interessant experiment

Er is wel een interessant experiment dat aangeeft dat dat laatste niet zo’n probleem is en dat maskers vooral positieve gedragsveranderingen aanmoedigen. Het werd uitgevoerd door Massimo Marchiori, een Italiaanse computerwetenschapper, die ooit sensoren gebruikte om te bepalen hoe de breedte van looppaden in winkelcentra leidt tot aankoopbeslissingen en die ook al probeerde met GPS-technologie om de bewegingen van koeien te volgen om te zien welk gedrag tot de beste melk leidde. Dus toen het nieuwe coronavirus Italië keihard toesloeg, besloot Marchiori dat het tijd was voor een nieuw experiment. Twee maanden lang mat hij door een gordel met sensors te dragen in de straten in hoeverre social distancing werd gerespecteerd.

Zijn bevindingen suggereren dat het dragen van maskers een diepgaand effect heeft op hoe we anderen waarnemen, en in het bijzonder op hoe dicht we bij vreemden willen komen. Marchiori ontdekte dat als hij geen mondkapje droeg – zelfs tijdens het hoogtepunt van een pandemie – dat andere voetgangers dichter bij hem kwamen toen hij hen op een trottoir passeerde, meestal binnen een meter. Als hij wél een masker opzette, bleven mensen bijna twee keer zo ver van hem. als wanneer hij geen masker droeg – wat suggereerde dat het zien van beschermende uitrusting de onderliggende kennis onder andere voetgangers activeerde dat het op afstand houden ervan hielp hen veilig te houden. Met andere woorden, maskers lijken een extreem sociale soort minder sociaal te maken – en meteen, in de huidige context, minder kwetsbaar.

Gebrekkige studies, maar toch concensus

Er zijn ook enkele zeer gebrekkige studies geweest. Een studie in Annals of Internal Medicine met bevindingen die tegen maskers waren, werd ingetrokken, en een andere in PNAS die het gebruik van maskers ondersteunde, is onder vuur komen te liggen wegens slordig uitgevoerd.

Maar er is wel een consensus ontstaan bij wetenschappers dat het gebruik van het voorzorgsbeginsel gerechtvaardigd is als het over mondkapjes en COVID-19 gaat. Daarmee bedoelen ze dat zelfs als het bewijs niet definitief is, er genoeg is om te suggereren dat het beter is te voorkomen dan te genezen en het gebruik van maskers aan te bevelen.

Nederland: een probleem

Wat ons bij Nederland brengt. Tot nu toe blijft een mondkapje daar alleen verplicht in het openbaar vervoer. Jaap van Dissel, die spreekt voor het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en een beetje de Erika Vlieghe van Nederland is, verkondigde deze week nog dat ‘er simpelweg geen bewijs voor is dat een mondkapje werkt. Hij haalde een studie van een Noors instituut aan over de effectiviteit van het dragen van mondkapjes. ‘Om te illustreren: 200.000 personen moeten ten minste een week een mondkapje dragen om misschien één besmetting te voorkomen’, claimde Van Dissel. Hij baseerde zich daarvoor op de Noorse situatie, die volgens hem redelijk vergelijkbaar is met de Nederlandse.

 Jaap van Dissel, corona-adviseur van het RIVM. Foto: Pro Shots/Sipa USA

Het kabinet Rutte besloot daarop dat er geen landelijke mondkapjesplicht komt in Nederland. ‘Het Outbreak Management Team (OMT) ziet geen redenen om het dragen van niet-medische mondkapjes te verplichten. Wetenschappelijk bewijs ontbreekt daar domweg voor’ luidt het.

Maar er is een probleem. De maker van de studie die Jaap van Dissel aanhaalde om te illustreren dat er geen bewijs is dat een landelijke mondkapjesplicht werkt, Bjørn Iversen, heeft laten weten dat op basis van zijn studie geen conclusies over het nut van mondkapjes kunnen worden getrokken. De onderzoekers keken naar alle bestaande onderzoeken over gezichtsmaskers en zagen dat de resultaten heel erg verschillen. Sommige laten een risicoverlaging zien van zes procent, anderen van tachtig procent. Het zou dus best kunnen dat zo’n verplichting in bepaalde situaties wél een positief effect heeft, zei de Noorse onderzoeker. En de conclusie trekken dat een mondkapjesplicht niet werkt, kan dus niet volgens hem. De effectiviteit is heel erg afhankelijk van de epidemische situatie in een land volgens Iversen. Iversen zei zelfs dat hij mondkapjes zou aanraden in landen met grote uitbraken, zoals nu België. En op plekken waar minstens een meter afstand houden van anderen niet mogelijk is.

Artikel 10

Het probleem in Nederland is ook dat de mondkapjesplicht in strijd met artikel 10 van de Nederlandse Grondwet (het recht op persoonlijke levenssfeer). Die wettelijke onderbouwing is wel geregeld in het voorstel voor de coronawet, die nu bij de Tweede Kamer ligt. Mocht dat een wet worden treedt deze op zijn vroegst pas op 1 oktober in werking. Tenzij de noodtoestand wordt uitgeroepen in Nederland, dan kan het wel. Dat hebben andere Europese landen wel gedaan de afgelopen maanden, maar Nederland niet.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    31.016.799
  • Aantal
    doden
    960.634
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    102.295
  • Aantal
    doden
    9.948
Biden vs Trump
AMERIKAANSE VERKIEZINGEN
Volg het hier LIVE elke dag