Het drama Ischgl: waarom de Oostenrijkers beter naar IJsland hadden geluisterd

Het Oostenrijkse skidorp Ischgl is de bron van honderden, mogelijk duizenden coronabesmettingen in heel Europa. Afgelopen vrijdag besloot Oostenrijk het Paznauntal rond Ischgl in quarantaine te doen. Dat was eigenlijk al weken vroeger moeten gebeuren, ten minste als de Oostenrijkers hadden geluisterd naar de IJslanders. Die waarschuwden Wenen al op 1 maart over Ischgl. 

De levendige après-ski scene die elke winter goed is voor meer dan twee miljoen overnachtingen in Ischgl trekt, bleek een perfecte broedmachine voor Covid-19 te zijn. We weten nu dat eind februari busladingen met Europese bezoekers het dorp dat bekend staat als het ‘Ibiza van de Alpen’ hebben verlaten met meer dan de gebruikelijke kater.

Tegen de tijd dat Oostenrijkse functionarissen de omvang van de uitbraak beseften, was de schade al aangericht. Gezondheidsautoriteiten in heel Scandinavië hebben honderden gevallen naar Ischgl getraceerd. Dinsdag zei Noorwegen dat bijna 40 procent van de meer dan 1.400 infecties in het land afkomstig is uit Oostenrijk. Autoriteiten zijn van mening dat honderden extra gevallen in zowel Oostenrijk als Duitsland rechtstreeks verband houden met Ischgl.

Ondanks vroegtijdige waarschuwingen van andere landen over problemen in Ischgl, bleven Tiroolse functionarissen zich verzetten tegen assertieve maatregelen, uit angst voor de negatieve gevolgen voor de lokale bedrijven. De economie van de hele regio is nu eenmaal bijna volledig afhankelijk van toerisme. En Wenen, inclusief de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz die in binnen- en buitenland veel lof heeft gekregen voor zijn agressieve reactie op de coronavirusdreigingkwam, kwam heel lang niet tussenbeide. ‘Hebzucht had voorrang boven de verantwoordelijkheid voor de gezondheid van de gemeenschap en gasten’, concludeerde het Oostenrijkse dagblad Der Standard deze week in een commentaarstuk.

IJsland

Het eerste teken van ernstige problemen deed zich voor op 1 maart, toen functionarissen in IJsland ontdekten dat 15 passagiers op een Icelandair-vlucht die de dag ervoor vanuit München arriveerde, positief waren getest op coronavirus. Veertien van de geïnfecteerden waren in Ischgl geweest.

IJsland waarschuwde prompt ambtenaren in Oostenrijk, maar de gezondheidsautoriteiten daar wezen de zorgen uit Reykjavik van de hand. ‘Vanuit medisch oogpunt is het onwaarschijnlijk dat de infecties zich in Tirol hebben voorgedaan’, zei Franz Katzgraber, een hoge gezondheidsfunctionaris in de provincie, in een verklaring. De Tirolers suggereerden dat het waarschijnlijker was dat een passagier in het vliegtuig die naar Italië was geweest en die ook positief testte, de groep uit Ischgl had geïnfecteerd.

In de dagen die volgden kwamen er echter soortgelijke meldingen van infecties onder Ischgl-toeristen uit Denemarken, Noorwegen, Zweden en Duitsland. Op 7 maart testte een barkeeper in een populaire après-ski plek in Ischgl positief. Maar de Oostenrijkse autoriteiten schoten pas in actie toen ze ontdekten dat nog eens 15 mensen met wie hij op het werk in nauw contact was geweest, ook het virus hadden. Op 10 maart gaven de autoriteiten opdracht alle bars in Ischgl te sluiten. Ze lieten zowel de skiliften als de hotels open.

Geen schuld

Het virus bleef zich uiteraard verspreiden en dwong de regering op 13 maart de ongekende stap te zetten om de hele vallei rond Ischgl, bekend als Paznauntal, in quarantaine te plaatsen, samen met St. Anton, een ander populair skigebied in de buurt. Maar zelfs toen lieten ambtenaren de liften nog twee dagen draaien. 

Tiroolse functionarissen hebben het ook vertikt om te voorkomen dat reizigers die het Ischgl-gebied verlieten, de nacht in andere steden in de regio doorbrachten voordat ze naar huis gingen. Iets wat honderden van hen deden, waaronder in Innsbruck, de hoofdstad van de regio. 

Ondertussen weigeren ze in Oostenrijk schuld te erkennen. ‘Ik denk dat de autoriteiten in Tirol precies zo hebben gehandeld als ze hadden moeten doen’, vertelde Bernhard Tilg, die in de Landesrat van de Tiroler Landesregierung verantwoordelijk is voor onder meer gezondheid, deze week aan de Oostenrijkse openbare omroep ORF. ‘De buitenlandse media laten het klinken alsof het coronavirus in Ischgl is ontstaan, maar dat is niet het geval.’