En plots is Joe Biden weer de favoriet

Waarom het na Super Tuesday erg moeilijk zal worden voor Bernie Sanders om de Democratische nominatie binnen te halen.

Na meer dan een jaar campagne voeren, zou Super Tuesday het moment worden waarop een Democratische presidentskandidaat naar de overwinning zou stormen in de race om de genomineerde te worden. En het tegen Donald Trump in de verkiezingen van november op te nemen. Super Tuesday bracht dat uitsluitsel niet. In plaats daarvan is het nog steeds mogelijk dat niemand de Democratische voorverkiezingen zal winnen, als geen van de kandidaten de 1.991 afgevaardigden wint die nodig zijn om de Democratische nominatie te nemen. Maar Joe Biden heeft zich wel in een favorietenrol gemanoeuvreerd.

Super Tuesday is altijd een belangrijke dag in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dit jaar geldt dat alleen voor de Democraten, omdat het bij de Republikeinen al zo goed als zeker is dat zittend president Trump genomineerd zal worden. Joe Biden en Bernie Sanders zijn de grote winnaars geworden op Super Tuesday. Biden won in negen van de veertien staten: Virginia, North Carolina, Oklahoma, Massachusetts, Tennessee, Minnesota, Arkansas, Alabama en Texas, na Californië de staat met de meeste gedelegeerden deze ronde.

Presidentskandidaat Joe Biden wint op Super Tuesday. Foto: Arnaud Andrieu/Sipa

Sanders staat ruim aan leiding in Californië (waar het nog tot half maart zal duren voor alle stemmen zijn geteld). Ook zegevierde Sanders in Colorado, Utah en in Vermont, de staat die hij vertegenwoordigt in de Senaat. Miljardair Michael Bloomberg, die al bijna 600 miljoen dollar spendeerde aan de campagne, is de grote verliezer geworden. Hij won geen enkele staat. Ook Elizabeth Warren lijkt eraan voor de moeite; ze werd in haar thuisstaat Massachusetts verslagen door Biden én Sanders.

De komende maanden gaan nog meer staten naar de stembus in de voorverkiezingen. Later deze maand trekken Democraten in Florida, Ohio en Michigan naar de stembussen. In april volgen nog grote staten als New York en Pennsylvania. Als Biden en Sanders in die voorverkiezingen aan elkaar gewaagd blijken, bestaat de kans dat de kandidaat voor de Democraten pas gekozen wordt op het partijcongres in Milwaukee in juli.

Als een kandidaat alleen een ‘pluraliteit’ (plurality) kan winnen, dan zullen Democraten te maken krijgen met een zogenaamde betwiste (contested) of bemiddelde (brokered) conventie. De term ‘pluraliteit’ betekent simpelweg dat een kandidaat meer afgevaardigden wint, maar geen regelrechte meerderheid haalt.

Superafgevaardigden

Tijdens het hele proces van de voorverkiezingen vallen er 3.979 afgevaardigden te winnen. Die afgevaardigden worden naar evenredigheid toegekend aan kandidaten die in die staten concurreren. In Virginia bijvoorbeeld won Joe Biden 53,3 procent van de stemmen en pakte daarmee 66 van de 99 beschikbare afgevaardigden. Sanders kreeg 23,1 procent van de stemmen, wat hem 31 afgevaardigden opleverde, terwijl Warren 10,8 procent haalde (twee afgevaardigden).

Om de nominatie binnen te halen moet je de steun hebben van minstens 1.991 gedelegeerden. Na Super Tuesday zal bijna 40 procent van de gedelegeerden verdeeld zijn. En de stembusslag bracht alleen deze duidelijkheid: het zal gaan tussen Biden en Sanders. Eerder bleek al in debatten dat de verschillen tussen de kandidaten groot zijn. De progressieve Sanders, die zichzelf een democratische socialist noemt, wil een andere koers varen dan de meer gematigde Biden.

Sanders heeft al laten weten dat wat hem betreft zo’n pluraliteitscenario geen optie is. Als Biden aan het eind van de voorrondes meer afgevaardigden heeft dan hem, zal hij de handdoek in de ring gooien. Volgens Sanders zou een uitkomst waarbij de kandidaat die minder stemmen in het veld haalde maar toch gekozen wordt door de stemmen van de superafgevaardigden, desastreus zijn. 

Biden scoorde op deze Super Tuesday uitstekend onder minderheden volgens exit polls.

De meeste voorspellers zien momenteel dat geen van beiden de vereiste meerderheid van 1.991 afgevaardigden haalt. In dat geval zal er in Milwaukee een nieuwe stemronde plaatsvinden onder alle afgevaardigden. Als er daarna geen winnaar is – niemand heeft een regelrechte meerderheid – gaat de stemming naar een tweede ronde en worden de zaken mogelijk controversieel.

In de tweede ronde treden immers de ‘superdelegates’ op het strijdtoneel. Die 771 superafgevaardigden worden gekozen door leiders van de Democratische partij (vaak leden van het Congres of andere gekozen functionarissen) en zijn vrij om te stemmen voor wie ze maar willen. In het verleden hebben superafgevaardigden zich altijd uitgesproken voor de meest conservatieve en minst omstreden kandidaat. Joe Biden zou dus wellicht het meest van dit scenario kunnen profiteren.

Biden morele winnaar

Biden is sowieso de morele winnaar van Super Tuesday. Niet alleen maakte hij een spectaculaire comeback –  twee weken geleden werd nog gespeculeerd dat zijn kandidatuur een verloren zaak was – maar er was ook nog deze psychologische uppercut: Biden presteerde beter tegen senator Bernie Sanders in verschillende Super Tuesday-staten dan Hillary Clinton vier jaar geleden.

Senator Bernie Sanders won in Utah, Colorado en zijn thuisstaat Vermont, en staat aan de leiding in Californië, de staat met de meeste afgevaardigden. Foto: AP Photo/Matt Rourke

Biden haalde het van Sanders in zowel Minnesota als Oklahoma, staten waar Sanders Clinton versloeg in 2016. In Massachusetts en Virginia won Biden met grotere marges dan Clinton, ondanks dat hij geconfronteerd werd met extra concurrentie voor de gematigde stem van voormalig burgemeester van New York, Mike Bloomberg.

De voormalige vice-president heeft een opmerkelijke comeback gemaakt nadat hij zwaar verloor in de eerste drie nominaties. Zijn heropleving werd bovendien gestimuleerd door last-minute steunbetuigingen van zijn voormalige tegenstanders, de gematigde kandidaten senator Amy Klobuchar en Pete Buttigieg, die beiden net voor Super dinsdag uit de race stapten.

Wat nu komt, oogt niet lekker voor Sanders.

Biden scoorde op deze Super Tuesday uitstekend onder minderheden volgens exit polls. In North Carolina kreeg Biden 62 procent van de Afro-Amerikaanse stemmen en 43 procent van de Latino’s schaarden zich achter hem. In Virginia kreeg Biden maar liefst 71 procent van de zwarte stemmen. Biden haalde het ook bij de twijfelaars: zij die enkele dagen geleden nog geen keuze hadden gemaakt. In sommige staten was dat maar liefst de helft van de stemmers. En hij kreeg de steun van een coalitie van gematigden en conservatieven, en was de topkeuze van kiezers ouder dan 45.

Het probleem van Sanders

Sanders had betere cijfers onder jonge kiezers in belangrijke staten. In Californië steunde 72 procent van de kiezers tussen 18 en 29 de senator uit Vermont, vergeleken met slechts 5 procent voor Biden. Onder de kiezers tussen 30 en 44 jaar haalde Sanders het ook, maar hij was niet in staat zijn oudere kiezers binnen te halen en deed het ook slechter dan Biden bij universitairen, die een aanzienlijk deel van democratische kiezers vormen.

Je kan dus wel stellen dat Super Tuesday Joe Biden in een favorietenrol heeft gebracht. Het feit dat Biden wellicht beter zal varen als het aankomt op een stemming in Milwaukee in juli noopt Sanders om koste wat het kost ervoor te zorgen dat het niet zover komt. Dat betekent die 1.991 kandidaten binnenhalen. Maar wat nu komt, oogt niet lekker voor Sanders. De volgende voorverkiezingsronde op 17 maart omvat Arizona, Florida, Illinois en Ohio. In zeker die laatste drie staan een pak afgevaardigden op het spel. Sanders verloor in Florida zwaar van Clinton in 2016 en zal het daar dit jaar opnieuw erg moeilijk hebben door zijn linkse agenda. Hij verloor toen ook in Arizona en Ohio. Alleen in Illinois kwam hij in de buurt van Clinton (maar verloor desalniettemin). Een week daarna, op 24 maart, staat Georgia op de agenda en ook daar is Biden favoriet door de steun die hij heeft in de zwarte gemeenschap.