scrollTop top

Deze week in de VS kan ons leren over wat ons te wachten staat met kerst

De komende feestdagen worden cruciaal in hoe erg de coronaviruspandemie ons de rest van de winter zal geselen, en deze week doemt een testcase op: dan vieren de Amerikanen Thanksgiving. Hoe dat zal uitdraaien kan ons belangrijke lessen leren over wat ons te wachten staat met Kerstmis en Nieuwjaar.

De jongste dagen hebben we goed nieuws gekregen: COVID-19-vaccins in klinische onderzoeken kunnen meer dan 90 procent effectief zijn. Het lijkt misschien een teken dat het eindelijk oké is om de beperkingen in verband met het coronavirus te versoepelen.

Maar experts zeggen dat het tegenovergestelde waar is: met een vaccin nog enkele maanden verwijderd, is dit het moment om alles te doen wat in onze macht ligt om de verspreiding van het virus te vertragen en zo te zorgen dat minder mensen ziek worden of sterven aan COVID-19. De komende feestdagen gaan daarbij cruciaal worden, en volgende week doemt een testcase op: dan vieren de Amerikanen Thanksgiving. Hoe dat gaat uitdraaien kan ons belangrijke lessen leren over wat ons te wachten staat met Kerstmis en Nieuwjaar.

Thanksgiving is enorm belangrijk in de VS. In een normaal jaar reizen meer dan 50 miljoen Amerikanen – 1 op 6 – meer dan 100 kilometer om de feestdag te kunnen vieren met hun familie. Bovendien wordt de feestdag zelf, steevast op een donderdag, gevolgd door Black Friday, een dag met supersolden. Die Black Friday brengt doorgaans meer liefst 135 miljoen shoppers op de been.

Amerikanen vieren Thanksgiving in Florida. Foto: Malcolm Denemark/Isopix

Het komt op een moment dat het slecht gaat met het virus in de VS. De nieuwe golf van COVID-19 toont geen tekenen van vertraging en zal waarschijnlijk erger worden naarmate het land de feestdagen ingaat. Vanaf 17 november bedroeg het wekelijkse gemiddelde van de VS voor dagelijks nieuwe gevallen 158.000 – een record. Dat kwam slechts 11 dagen nadat het land voor het eerst een zevendaags gemiddelde van 100.000 overschreed. De nieuwe golf slaat ook echt nationaal toe: in alle staten is een toename van het aantal gevallen zien.

Vervijfvoudigd

Hoewel meer testen kan helpen verklaren waarom de VS nu meer gevallen registreren dan tijdens de lente, kan het de recente toename van Covid-19-gevallen niet verklaren. Tussen 16 oktober en 16 november is het totale aantal tests in de VS, gebaseerd op het Covid Tracking Project, met 35 procent gestegen. In die tijd is het aantal Covid-19-gevallen landelijk gestegen met 176 procent – vervijfvoudigd dus.

New York slaagde erin het virus onder controle te krijgen na de massale uitbraak in het voorjaar. Maar naarmate het meer en meer wordt heropend zijn de gevallen gestegen van een wekelijks gemiddelde van 800 per dag tot meer dan 4.500. En dat is met het maskermandaat van de staat en de richtlijnen voor sociale afstand die nog steeds van kracht zijn. Minder voorzichtige en meer lakse staten, zoals South Dakota, zien veel grotere pieken en uitbraken.

Aangezien sterfgevallen een achterblijvende indicator zijn, zeggen experts dat een uiteindelijk dodental van 2.000 doden per dag – het hoogste sinds lente – ‘in wezen is ingebakken’.

Ziekenhuisopnames vestigen ook records: op 17 november werden bijna 77.000 mensen in het ziekenhuis opgenomen voor Covid-19. Het aantal sterfgevallen door coronavirus stijgt ook, met een wekelijks gemiddelde van bijna 1.200 per dag op 17 november. Aangezien sterfgevallen een achterblijvende indicator zijn, zeggen experts dat een uiteindelijk dodental van 2.000 doden per dag – het hoogste sinds lente – ‘in wezen is ingebakken’.

Heropeningen en coronamoeheid

De stijging tot dusver is het resultaat van recente heropeningen en coronavermoeidheid. Lokale en nationale overheden hebben de afgelopen maanden allerlei beperkingen versoepeld, waardoor onder meer scholen, sportevenementen, bars, binnenrestaurants weer open zijn gegaan. De federale regering, onder leiding van president Donald Trump, heeft die heropeningen aangemoedigd.

Ondertussen is een groot deel van het publiek het omgaan met de pandemie moe geworden. Dat heeft niet alleen geleid tot meer blootstelling aan het virus op heropende werkplekken en in bedrijven, maar ook tot meer huisfeesten en andere privébijeenkomsten. En uiteraard, naarmate meer mensen met elkaar omgaan, is de kans veel groter dat ze elkaar infecteren.

Het op stapel staande feestseizoen zal de zaken erger maken. Beginnend met Thanksgiving, komen familie en vrienden uit het hele land samen om het te vieren. Dit soort bijeenkomsten zijn enorm riskant voor COVID-19: mensen zullen uren- of zelfs dagenlang dicht bij elkaar zijn binnenshuis; ze zullen praten, schreeuwen, lachen en zingen zonder masker – en coronavirus-dragende deeltjes over elkaar heen spuien. Zoals gezegd reizen veel van die mensen ook enorme afstanden om bij elkaar te zijn, wat de kans op introductie van het virus verhoogt.

Grimmig

Amerikaanse virologen zien het erg grimmig in, ze verwachten een pak meer COVID-19-gevallen, ziekenhuisopnames en sterfgevallen in de komende weken. Ze vrezen ook dat naarmate ziekenhuisopnames als gevolg van COVID-19 toenemen, een ander virus – de griep – zich in de strijd gaat mengen, waardoor de zorginstellingen en de werknemers nog meer worden belast. De winst die artsen en verpleegkundigen hebben gemaakt om het coronavirus te behandelen, zou kunnen verdwijnen als veel patiënten zonder behandeling in wachtkamers worden achtergelaten, omdat er simpelweg niet genoeg medisch personeel en ziekenhuisbedden zijn om voor hen te zorgen.

En als de uitbraak echt nationaal is, zoals tot nu toe het geval is, zullen andere staten minder mogelijkheden hebben om versterkingen van gezondheidswerkers te sturen om bij te schieten, zoals dit voorjaar in New York is gebeurd.

Terug van nooit weggeweest

In tegenstelling tot landen in Azië, Europa en Oceanië, is Amerika er nooit in geslaagd het virus echt te onderdrukken, en het heeft zich sinds de lente in een of andere vorm in verschillende delen van het land verspreid. Daardoor is er in de VS veel coronavirus overgebleven, dat zich kan verspreiden op het moment dat mensen elkaar massaal gaan opzoeken voor Thanksgiving en in de daaropvolgende dagen op koopjesjacht gaan.

De kracht van exponentiële verspreiding maakt de hoge virusniveaus die al in de gemeenschap aanwezig zijn bijzonder rampzalig. Zoals veel ziekteverwekkers kan het coronavirus zich sneller en sneller verspreiden naarmate een uitbraak voortduurt – tot het punt dat de gevallen om de paar dagen of weken kunnen verdubbelen. Het land ging van een wekelijks gemiddelde van 100.000 gevallen per dag naar 150.000 meer dan drie keer zo snel als het ging van 50.000 naar 100.000 dagelijkse nieuwe gevallen. Dus de mijlpalen van 200.000, 300.000 of erger kunnen zelfs nog dichterbij zijn dan ze lijken.

Experts zijn het over eens dat de rest van november, december en een flink deel van januari gewoon de moeilijkste maanden van de pandemie worden. Een vaccin is de uitweg. Maar tussen de resterende klinische onderzoeken en de enorme inspanning die nodig zal zijn om voldoende doses te maken en ze vervolgens bij honderden miljoenen mensen te krijgen, is een vaccin waarschijnlijk nog maanden verwijderd.

Lastige plek

Dus de VS bevindt zich op een lastige plek: mensen kunnen eindelijk het einde zien, maar als er tijdens de nakende feesten geen discipline wordt opgebracht, gaat dat erg zuur opbreken. Het is een situatie waar we in Europa ook voor staan, maar we hebben wel wat meer tijd, want onze grote feesten liggen nog een maand in het verschiet.

Virologen en politici staan nu wellicht voor de moeilijkste weken van de pandemie: ze moeten aan mensen die na bijna een jaar coronavirusmiserie het spuugzat zijn en die bovendien te horen hebben gekregen dat het einde (dankzij vaccins) wel degelijk in zicht is, uitgelegd krijgen dat – als we de teugels lossen – we wellicht voor een pak erger staan dan we tot nu hebben meegemaakt.

Ze doen er goed aan wat er volgende week met Thanksgiving in de VS gebeurt goed te volgen, en daar lessen uit te trekken qua communicatie. Het uiteraard veel leuker zijn om te kunnen verkondigen ‘kijk, de Amerikanen hebben zich ingehouden, en dat heeft gewerkt’ dan te moeten zeggen ‘dit is het drama wat ons te wachten staat als we vieren alsof er niks aan de hand is’.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    64.498.634
  • Aantal
    doden
    1.492.893
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    582.252
  • Aantal
    doden
    16.911