scrollTop top
Twee vrouwen gaan water halen in een grensdorp tussen Ethiopië en Somalië

De Sahel, de kanarie in de klimaatkoolmijn

Twee vrouwen en een jongetje gaan water halen voor een kamp in Doolow, een grensdorp tussen Ethiopië en Somalië. – Isopix

Er zijn weinig plekken op aarde waar de klimaatverandering zo hard toeslaat als in de Sahel. De Verenigde Naties noemen het ‘een kanarie in de kolenmijn van onze opwarmende planeet’.

Hoewel het grootste deel van de wereld kwetsbaar is voor klimaatverandering, worden enkele van de minst vervuilende landen het meest getroffen en het minst geholpen om met de gevolgen om te gaan.

De Sahel-regio van West-Afrika, het dorre land net onder de Sahara-woestijn dat zich uitstrekt van Senegal tot Tsjaad, stoot minder dan 3 procent van de broeikasgassen uit in vergelijking met bijvoorbeeld de Verenigde Staten, maar de temperatuur stijgt 1,5 keer sneller dan het wereldgemiddelde.

Een vrouw krijgt voedsel voor haar kinderen in kamp Kabasa, in Somalië.
Een vrouw krijgt voedsel voor haar kinderen in kamp Kabasa, in Somalië. – Isopix

Enorm drama

Dat snel veranderend klimaat heeft de jongste jaren in de Sahel gezorgd voor de ontheemding van tientallen miljoenen mensen, toenemend extremistisch geweld, massale schendingen van de mensenrechten en groeiende politieke instabiliteit. Steeds meer van de 13,4 miljoen mensen die humanitaire hulp nodig hebben in de grensgebieden van Burkina Faso, Mali en Niger, worden bijvoorbeeld gedwongen hun huizen te verlaten door ongekende overstromingen.

Alles bij elkaar hebben meer dan dertien miljoen mensen noodhulp nodig om te overleven. Vijf miljoen van hen zijn kinderen.

De cijfers zijn ronduit alarmerend, alsook de snelheid waarmee ze toenemen. Volgens de Verenigde Naties is het aantal mensen dat z’n thuis moest verlaten in de regio de afgelopen twee jaar meer dan twintigvoudig gestegen. Meer dan zeven miljoen mensen zijn in acute hongersnood geduwd. Alles bij elkaar hebben meer dan dertien miljoen mensen noodhulp nodig om te overleven. Vijf miljoen van hen zijn kinderen.

Steeds extremer

De Sahel kent steeds extremere temperaturen en steeds grilligere periodes van zware regenval en droogte. Volgens dr. Fred Hattermann, onderzoeker bij het Potsdam Institute for Climate Impact Research, zijn er meer warme dagen en nachten en minder koude, en de temperaturen stijgen sneller in gebieden die het verst van de oceaan verwijderd zijn.

Volgens sommige prognoses zal de gemiddelde dagtemperatuur in de Sahel tegen het einde van de eeuw met acht graden stijgen

Regenseizoenen worden korter, intenser en minder voorspelbaar naarmate de neerslag met 7 procent toeneemt voor elke graad Celsius in temperatuurstijging, zegt Hatterman.

Nu boeren akkerland verliezen en de toegang tot water fluctueert, is voedselonzekerheid een grotere bedreiging geworden, vooral voor zelfvoorzienende boeren die geen economische alternatieven hebben als hun oogst mislukt. Droogte is een groot probleem, maar ook toenemende overstromingen als gevolg van intensere regenval. Volgens sommige prognoses zal de gemiddelde dagtemperatuur in de Sahel tegen het einde van de eeuw met acht graden stijgen.

De klimaatcrisis in de Sahel wordt nu al gelinkt aan een heropleving van Islamitische extremistische groeperingen. Vrijdag had de speciale gezant van de EU voor de Sahel, Ángel Losada Fernández, het over een ‘perfecte storm’ van crises die zich aan het vormen is in de regio. ‘De problemen die nu aan het brouwen zijn in de Sahel hebben besmettingspotentieel … en de risico’s voor Europa zijn bijzonder transparant’, volgens Fernández.

De Grote Groene Muur

Sahel-regeringen proberen de klimaatverandering aan te pakken door middel van een aantal grootschalige initiatieven die erop gericht zijn de koolstofvoetafdruk te verkleinen. De Afrikaanse Ontwikkelingsbank (AfDB) kondigde onlangs aan 1,3 miljard te steken in het investeringsplan van de Sahel-commissie, evenals een initiatief van 20 miljoen om te investeren in zonne-energie, in de hoop een snelle overgang van steenkool aan te moedigen.

Mensen planten bomen in Soedan als deel van het African Great Green Wall-project
In Soedan werden als onderdeel van het Afrikaanse Grote Groene Muur-project duizenden bomen geplant. – Isopix

Maar eerdere milieuprojecten hebben geen significante impact gehad. De Grote Groene Muur werd in 2007 door de Afrikaanse Unie bedacht als een 7.000 kilometer lange continentale barrière die zich uitstrekt van Senegal tot Djibouti en die de woestijnen van de Sahara en de Sahel zou tegenhouden.

Voorstanders voorspelden dat de Grote Groene Muur het levensonderhoud in een van ’s werelds armste regio’s zou verbeteren, kooldioxide zou opvangen en conflicten, terrorisme en migratie zou verminderen. Dertien jaar later blijkt daar niks van. En amper 4 procent van die fameuze Groene Muur blijkt te zijn verwezenlijkt.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    64.498.634
  • Aantal
    doden
    1.492.893
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    582.252
  • Aantal
    doden
    16.911