scrollTop top

De olifant in de kamer – wat deze verkiezingen ons leren over Amerika

Foto: EFE / Giorgio Viera

Bijna de helft van de Amerikanen heeft ondanks vier jaar dagelijks te zijn blootgesteld aan Trumps kinderachtig narcisme, onbekwaamheid, corruptie, onverdraagzaamheid en leugens toch op de man gestemd. Voor elke Amerikaan die de jongste vier jaar zei ‘Dit is niet wie we zijn’, antwoordden al die Trump-kiezers: ‘Dit is precies wie we zijn.

Als deze verkiezingen ons iets leren dan is het wel dat we ons moeten neerleggen bij het feit dat de slechtste kanten van de VS geen blieps op de radar zijn maar gewoon kenmerken van een land dat wordt bevolkt door erg veel mensen die haatdragend zijn en die de mogelijkheid willen hebben om die haat onbeperkt te uiten.

Foto: EFE / Giorgio Viera

Als alle stemmen zijn geteld, kunnen de presidentsverkiezingen een nederlaag voor Donald Trump opleveren. Maar ze zullen geen nederlaag betekenen voor het Trumpisme. Democraten hadden gehoopt dat vier jaar van onrust, aanvallen op normen en instellingen en duizenden leugens – plus mismanagement van een pandemie die 230.000 Amerikaanse levens kostte – zouden resulteren in een snelle, overweldigende afwijzing van de 45e president.

Zelfs als Trump deze verkiezingen verliest, zal het Trumpisme niet onder het meubilair worden geveegd. Het maakt gewoon deel uit van dat meubilair in Amerika weten we nu.

Zo’n landslide zou duidelijkheid hebben gegeven over de richting die het land uit moet gaan. Maar Trump bleek veerkrachtig en haalde zelfs meer stemmen in Florida, Texas en andere staten dan vier jaar geleden. Hij vond zelfs steun bij meer blanke kiezers uit de arbeidersklasse dan de vorige keer en kon zelfs Latino-stemmen inpikken van de Democraten. We konden het eigenlijk al zien voor de verkiezingsdag: zijn door persoonlijkheidscultus gedreven campagnebijeenkomsten werden even enthousiast en onstuimig als altijd onthaald. Temidden een miserabele pandemie die de VS keihard treft.

Zelfs als Trump deze verkiezingen verliest, zal het Trumpisme niet onder het politieke meubilair worden geveegd. Het maakt gewoon deel uit van dat meubilair. Trumps overwinning in 2016, zo blijkt, was geen toevalstreffer die te wijten was aan Vladimir Poetin of omdat Hillary Clinton misschien niet de beste tegenkandidate was. Anno 2020 zijn Trumps seksisme, racisme en het vertellen van leugens gelegitimeerd en verstout. Toen sommige Amerikanen protesteerden: ‘Dit is niet wie we zijn’, antwoordden de Trump-kiezers: ‘Dit is precies wie we zijn – en we gaan zo ook blijven.’

Trump floreert op het snijvlak van hebzucht, egoïsme en racisme bij een heel groot deel van het Amerikaanse volk, zo simpel is het.

Het is gewoon een feit dat de morele verontwaardiging rond het presidentschap van Trump die wereldwijd gevoeld werd de afgelopen vier jaar niet gedeeld wordt door zowat de helft van de Amerikanen. Integendeel, het lijkt erop dat Trump zijn basis onder blanke kiezers heeft uitgebreid. Trump floreert op het snijvlak van hebzucht, egoïsme en racisme bij een groot deel van het Amerikaanse volk, zo simpel is het.

Een gevoel van ongenoegen over een erg nipte nederlaag, aangewakkerd door de valse beweringen van de huidige president over fraude, zal opnieuw gedijen onder een Democratische president. De hele Make America Great Again-beweging – heimwee naar een land dat nooit bestond – is sowieso gebouwd op oppositie, niet op gezag. Bovendien lijken de Republikeinen op koers te liggen om hun meerderheid in de Senaat te behouden en kunnen ze uiteindelijk zetels bijwinnen in het Huis van Afgevaardigden. Mitch McConnell, de meerderheidsleider van de Senaat, en Lindsey Graham werden door kiezers die moesten stemmen over hun zetels beloond, niet gestraft, voor het normaliseren van Trump.

Een gevoel van ongenoegen over een erg nipte nederlaag, aangewakkerd door de valse beweringen van de huidige president over fraude, zal opnieuw gedijen onder een Democratische president. De hele Make America Great Again-beweging – heimwee naar een land dat nooit bestond – is sowieso gebouwd op oppositie, niet op gezag.

Vooral McConnell gaat een onverbiddelijke vijand blijken te zijn moest Biden president worden, zoals het er nu naar uitziet. Dit is de man die destijds verklaarde dat het zijn topprioriteit was ervoor te zorgen dat Barack Obama nooit herverkozen zou worden. Daar slaagde hij niet in, maar McConnell bleek acht jaar lang een meester in obstructie.

Republikeinen als McConnell zullen er alles aan doen om te saboteren wat Amerika op dit moment nodig heeft: een Witte Huis, Senaat en Huis van Afgevaardigden die samenwerken om de pandemie aan te pakken, de economie weer op te bouwen en de gezondheidszorg te hervormen. De volgende vier jaar – als Biden het haalt – zal elke poging om die dingen te verwezenlijken gepareerd worden door een door Trump gevoede Republikeinse Senaatsmeerderheid. Het is ironisch genoeg de frustratie over dat soort disfunctie die in de eerste plaats de opkomst van het Trumpisme voedde. Trump zelf zal zich ondertussen blijven presenteren als een buitenstaander die het systeem door elkaar wil schudden en het politieke moeras wil leegzuigen. De kans dat hij zichzelf weer kandidaat gaat stellen in 2024 lijkt groot, en anders wordt het wellicht zijn zoon, Donald Trump Jr.

De geschiedenis leert ons weinig goeds over landen waar de politieke kloof zo groot wordt dat twee vijandige kampen niet meer met elkaar kunnen praten. In een land waar honderden miljoenen vuurwapens in omloop zijn bij burgers kan je maar hopen dat het niet zo ver zal komen.

Soit, zelfs mocht Trump moeten vertrekken, en er zijn weinig tekenen dat hij dat zonder een bittere juridische een lang aanslepende strijd zal doen: de Verenigde Staten zal gewoon een land blijven dat onverzoenbaar verdeeld is en waar rauw populistisch nationalisme en een politiek van woede en haat eerder de norm dan de uitzondering zijn.

Het is een tragedie voor Amerika. En het is er eentje die ons allemaal zorgen moet baren. Want de realiteit is dat we alleen maar kunnen gokken wat er gebeurt als blijkt dat de culturele verdeeldheid er effectief voorbij het point of no return is gegaan. De geschiedenis leert ons weinig goeds over landen waar de politieke kloof zo groot wordt dat twee vijandige kampen niet meer met elkaar kunnen praten. In een land waar honderden miljoenen vuurwapens in omloop zijn bij burgers kan je maar hopen dat het niet zo ver zal komen.

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    58.640.945
  • Aantal
    doden
    1.387.976
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    558.779
  • Aantal
    doden
    15.618