De kans dat we nooit meer van Covid-19 afgeraken is reëel

De wereld nadert snel een omslagpunt in de verspreiding van Covid-19. Nu bijna 80.000 gevallen van het coronavirus wereldwijd zijn bevestigd, zeggen experts dat de situatie binnenkort een kritieke drempel zal bereiken. Grote uitbraken in Zuid-Korea, Italië en Iran lijken dat te bevestigen. Newsweek voorziet u van antwoorden op zes van de meest prangende vragen.

Kan de verspreiding van 2019-nCoV nog worden ingeperkt?

Toen Sars (Severe Acute Respiratory Syndrome, vertaald: ernstig acuut ademhalingssyndroom) in 2002 toesloeg, bleef een wereldwijde epidemie uit. Veel experts zijn echter van mening dat de kansen dat dit gebeurt met 2019-nCoV steeds kleiner worden. Volgens epidemiologen van loopt de vergelijking met Sars sowieso mank: Sars ontstond in een of twee mensen, zeggen ze. Bij deze huidige uitbraak waren meteen veel verschillende mensen besmet, en ze begonnen elk hun eigen transmissieketen. ‘In dit stadium kan je niet anders dan een beetje pessimistisch zijn’ is zowat de teneur bij de experts.

Wat zijn de symptomen die dit coronavirus veroorzaakt?

Het virus kan longontsteking veroorzaken. Degenen die ziek zijn geworden, hebben last van hoest, koorts en ademhalingsmoeilijkheden. In ernstige gevallen kan er orgaanfalen zijn. Omdat dit virale longontsteking is, hebben antibiotica geen zin. De antivirale middelen die we tegen griep hebben, zullen niet werken. Herstel hangt af van de sterkte van het immuunsysteem. Veel van degenen die zijn gestorven, waren al in slechte gezondheid.

Waarom is 2019-nCoV erger dan normale griep?

Het sterftecijfer ligt rond de 2 procent in het epicentrum van de uitbraak en lager dan dat elders. Ter vergelijking, seizoensgebonden griep heeft meestal een sterftecijfer onder 1 procent en wordt verondersteld wereldwijd ongeveer 400.000 doden te veroorzaken. Sars had een sterftecijfer van meer dan 10 procent. Een cruciaal verschil is dat er in tegenstelling tot griep geen vaccin is voor het nieuwe coronavirus, wat betekent dat het moeilijker is voor kwetsbare bevolkingsgroepen – ouderen of mensen met bestaande ademhalings- of immuunproblemen – om zichzelf te beschermen.

Toeristen met een mondmaskertje in Milaan, Italië, tijdens de wereldwijde noodsituatie veroorzaakt door het coronavirus. Foto: Isopix

Wat als we er nooit van afgeraken?

Sommige coronavirussen zijn seizoensgebonden en het is dus mogelijk dat het aantal gevallen begint te temperen naarmate de lente komt. Maar als het virus op dat moment al wijdverspreid is, betekent dat niet noodzakelijkerwijs dat het voorgoed verdwenen is – net als griep kan het coronavirus de volgende winter weer zijn kop opsteken.

Er zijn al vier circulerende coronavirussen (de kans is groot dat je er een hebt gehad – ze veroorzaken ongeveer een kwart van de gewone verkoudheden) die oorspronkelijk de sprong naar mensen maakten van koeien, vleermuizen en andere dieren. Momenteel gaan de meeste virologen ervan uit dat 2019-nCoV wel effectief nummer vijf wordt.

Als het coronavirus nog steeds binnen een jaar circuleert, kan de impact ervan worden verminderd door een niveau van immuniteit in de bevolking en, mogelijk, de beschikbaarheid van een vaccin om gezondheidswerkers en de meest kwetsbaren te beschermen.

Kan het virus muteren?

Tests suggereren tot nu toe dat het coronavirus relatief stabiel is, maar als het van mens op mens wordt overgedragen, zal het virus zich ook meer gaan aanpassen. Dat is echter niet noodzakelijk een slechte zaak. In Darwiniaanse termen wil het virus overleven. En om dat te doen, is het over het algemeen geen verstandig idee voor een virus om mensen te doden.

Coronavirussen ondergaan niet hetzelfde type genoom-shuffling dat leidt tot de constant veranderende variëteit van griepstammen die in omloop zijn. Het is net die genetische drift die betekent dat er elk jaar nieuwe griepvaccins moeten worden gemaakt en dat betekent dat griep eenmaal krijgen niet betekent dat je de volgende keer immuun bent. Het coronavirus zal naar verwachting niet snel muteren en dus zodra een vaccin hier is, zou het tot ver in de toekomst moeten blijven werken.

Wanneer is er een vaccin?

Teams over de hele wereld zijn momenteel bezig met het zoeken naar een vaccin. Sommige kandidaat-vaccins worden momenteel al in dieren getest, slechts enkele weken nadat de coronavirus-DNA-sequentie werd vrijgegeven.

Inovio Pharmaceuticals zegt dat het z’n op DNA gebaseerde vaccin al op grotere schaal aan het produceren is in afwachting van het begin van menselijke testen tegen het begin van de zomer. Een team van de Universiteit van Queensland test zijn vaccin al in combinatie met een technologie ontwikkeld door GSK, waardoor het immuunsysteem sterker reageert op vaccins en waardoor de vereiste dosis mogelijk met een factor vier wordt verlaagd.

Het lijkt dus vrijwel zeker dat tegen de zomer een levensvatbaar vaccin bij mensen wordt getest. Maar deze incrementele proeven, waarbij het aantal vaccinaties wordt verhoogd van 20 naar 200 en vervolgens duizenden, zullen onvermijdelijk vele maanden duren om ervoor te zorgen dat het vaccin veilig is en dat zelfs zeldzame bijwerkingen worden opgemerkt. Een commercieel verkrijgbaar vaccin moeten we allicht niet binnen het jaar verwachten.