De echte reden waarom Trump de economie op Paaszondag wilde ‘heropenen’


De Amerikaanse president Trump vertrouwt op zijn instinct en legt elk medisch advies van zijn coronavirustaskforce naast zich neer. Hij had een plan klaar om de Amerikaanse economie met Pasen opnieuw op te starten. Dat het coronavirus zijn piek nog moest bereiken vond hij bijzaak. Trump wilde de ‘counties’ (het equivalent van onze provincies) in drie categorieën indelen: riskant, gematigd riskant en niet riskant. In elke van die categorieën zou de economie dan niet, gedeeltelijk of helemaal open kunnen. Tot hij zondagavond zijn kar keerde en de bestaande maatregelen uitbreidde tot tenminste 30 april.

Trumps optreden in de Rose Garden was opmerkelijk. Voor het eerst leek hij tot het besef gekomen dat zijn wishful thinking en performatieve tweets zijn ingehaald door de realiteit van het coronadrama. Dat hij de aanwezige perslui vroeg ‘wat positiever over zijn werk te berichten’ sprak boekdelen.

Trump lijdt onder de instorting van de beursindex Dow Jones, die hij als de graadmeter van zijn presidentschap beschouwt.

De discussie over het heropenen van de economie leeft overal. Mario Cuomo, de gouverneur van New York, zei vrijdag op het lokale radiostation WAMC dat zijn staat al ‘virtueel failliet’ is.  Hoe lang kan de complete verlamming van een economie duren? Weken, maar zeker geen maanden, zei Trump vorige week nog. In medische en andere kringen werden zijn woorden op hoongelach onthaald. Maar Trump was bloedserieus.

De Dow vs. corona

Trump lijdt onder de instorting van de beursindex Dow Jones, die hij als de graadmeter van zijn presidentschap beschouwt. Hoewel ‘de Dow’ vorige week een inhaalbeweging maakte, is veel van de winst die onder Trumps presidentschap werd gemaakt opnieuw verdampt. De inner circle van de president, veelal gulle donateurs en bedrijfsleiders die hun fortuin de voorbije dagen zagen wegsmelten, eisen actie. Trump leek klaar om een gok te wagen die zijn presidentschap moet redden. Dat hij daarbij in eerste instantie voor Paaszondag koos was allerminst toeval. In het tijdperk Trump wordt alles gepolitiseerd. Ook een virus dat ondertussen al bijna 150.000 Amerikanen in zijn greep heeft.

 In de entourage van de president vond men het niet langer kunnen dat medische experts de economie van het land hadden overgenomen.

Trumps gok was puur politiek. Wie de Amerikaanse landkaart bekijkt komt tot een evidente vaststelling. Het virus woedt voornamelijk in dichtbevolkte steden als New York, Los Angeles en Seattle. Die waren Trump altijd al vijandig gezind. Trumps basis bevindt zich in de Amerikaanse Bible Belt, een streek in het zuiden van het land, waar een hoge concentratie streng-christelijke kerken te vinden is en in de Amerikaanse ‘Midwest’. Met 20% van alle overlijdens heeft het virus daar tot nog toe veel minder schade aangericht. 

Paaszondag

In een herverkiezingsjaar moet Trump zijn evangelische en conservatieve basis plezieren. Die is traditioneel tegen elke staatsinmenging gekant, of het nu om het openbaar leven of de economie gaat. Paaszondag is daarenboven in de Bible Belt een van de belangrijkste dagen van het jaar.  ‘Zou het niet fijn zijn om de kerken op Paaszondag overal opnieuw volgepakt te zien zitten?’, vroeg de president zelf aan een journalist van zijn favoriete zender Fox News. Toeval was dat allerminst. De Evangelicals mogen tot Trumps trouwste fans worden gerekend. Ze vormen ook een kwart van het Amerikaanse kiezerskorps. In 2016 stemde 81% van de blanke Evangelicals voor de Republikeinen. Trump deed daarbij beter dan George W. Bush, Mitt Romney en John McCain.

Dat mag verbazen, want een man die er drie huwelijken op heeft zitten, zijn geld heeft gemaakt met casino’s en halfnaakte vrouwen, en van liegen en bedriegen zijn handelsmerk heeft gemaakt, is niet echt het toonbeeld van christelijke moraal. Maar voor vele Evangelicals heeft Trump een beter parcours afgelegd dan ze hadden verwacht. Zijn standpunt met betrekking tot abortus, de benoeming van tientallen conservatieve rechters, zijn houding tegenover massa-immigratie, zijn ononderbroken verdediging van de staat Israël,… Zaken die onder een president Hillary Clinton niet eens op de agenda waren komen te staan. 5% van de Evangelicals ziet in Trump zelfs ‘een directe gezant van God’.

De president lijkt ondertussen wel te hebben begrepen dat door fout te gokken, Covid-19 niet zijn Katrina, maar zijn Vietnam kan worden.

Uiteraard kon Trump ook in eigen partij op steun rekenen voor zijn plan. Dan Patrick, de Republikeinse vicegouverneur van Texas, liet recent op Fox News opmerken dat vele grootouders – waaronder hijzelf – bereid zijn te sterven voor hun kinderen ‘als dat de prijs is die de coronavirusepidemie van hen vraagt’. Ook de invloedrijke rechtse radiopresentator Glenn Beck zei vorige week nog ‘dat hij zelf liever doodgaat dan dat hij het land ziet sterven’. 

Economie voor alles

Trump, die in een eerder leven zijn casino’s tot 4 keer toe op de rand van het bankroet bracht, leek dus opnieuw een gedurfde gok te gaan wagen. Waarbij deze keer mensenlevens op het spel stonden. Een berekend risico was het allerminst, want daarvoor is nog altijd te weinig geweten over het coronavirus, dat zich zo dodelijk toont in Italië en Spanje en en veel minder in Duitsland. Niemand die juist weet waarom.

Trump leek een tijd bereid met vuur te spelen om de Amerikaanse economie te redden. Dat we na corona in een andere wereld en een andere economie zullen terechtkomen is een gedachte die nooit bij hem opkomt. Hij hoopt dat alles opnieuw wordt zoals vroeger. 

De president speelde even hoog spel. Zijn gok kon zijn herverkiezing maken of kraken. ‘Het geneesmiddel mag nooit erger zijn dan het probleem’, tweette een ongeduldige president amper 6 dagen nadat hij de noodtoestand had uitgevaardigd. In de entourage van de president vond men het niet langer kunnen dat medische experts de economie van het land hadden overgenomen. Of lamgelegd, zoals sommigen stelden.

Nooit weten zullen we weten of een recessie meer doden zal maken dan het virus. Toch volstaat het om naar de zelfmoordgolf te kijken die de Griekse crisis vergezelde, om te begrijpen dat ook recessies wel degelijk dodelijke slachtoffers eisen. Maar terwijl elke dode die het virus veroorzaakt geteld kan worden, is dat bij een recessie veel moeilijker.

200.000 doden

Het overlijdensbericht van Trumps presidentschap is al herhaalde keren geschreven. Vroegtijdig bleek telkens opnieuw. Zei vorige week in een onderzoek van Pew Research amper 33% van de Republikeinse kiezers in het coronavirus ’een belangrijke bedreiging’ voor de volksgezondheid te zien, dan was dat aantal zaterdag al gestegen tot 52%. Ook in het eigen kamp vallen dus steeds meer slachtoffers, want het coronavirus discrimineert niet. 

Trumps medische adviseurs hadden het de voorbije weken over ‘honderd- tot tweehonderd duizend doden’. Een doemscenario dat de president overtuigde van de ernst van de situatie.  ‘Niets zou erger zijn dan de overwinning uit te roepen vooraleer ze binnen is’, aldus een wat uit zijn lood geslagen president.

Vraag is of de president ook in de toekomst naar dezelfde wetenschappers zal luisteren. Of krijgen zijn adviseurs, die een economische instorting voorspellen wanneer de Amerikanen te lang thuis moeten blijven, de bovenhand? De president lijkt ondertussen wel te hebben begrepen dat door fout te gokken, Covid-19 niet zijn Katrina, maar zijn Vietnam kan worden.