scrollTop top

De Chinezen jagen nu volop op Mongolen (en dat voelen we zelfs hier bij ons)

Een Mongoolse herder rijdt door een rivier in Binnen-Mongolië. Foto Imaginechina via AP Images)

Een museum in Nantes heeft een tentoonstelling over de Mongoolse heerser Genghis Kahn moeten opschorten na tussenkomst van de Chinese ambassade in Frankrijk. De Chinezen eisten onder meer dat bepaalde woorden, waaronder ‘Genghis Khan’, ‘Wereldrijk’ en ‘Mongool’ niet zouden gebruikt worden in de expositie. Een nieuw voorbeeld van hoe China de geschiedenis aan het herschrijven is, maar ook dat de jacht op het z’n meest meegaande etnische minderheid, de Mongolen, geopend is.

Het geschiedenismuseum Château des ducs de Bretagne in Nantes maakte maandag bekend dat het een tentoonstelling over de geduchte 13e-eeuwse veroveraar Genghis Kahn met zeker drie jaar uitstelt. De directeur van het museum, Bertrand Guillet, liet weten dat te doen ‘in naam van de menselijke, wetenschappelijke en ethische waarden die we verdedigen.’

Guillet zegt dat de Chinese autoriteiten eisten dat bepaalde woorden, waaronder ‘Genghis Khan’, ‘empire’ (rijk) en ‘Mongol’ (Mongool), uit de expositie zouden worden gehaald. De Chinezen hadden ook zeggenschap geëist over tentoonstellingsbrochures, en de legendes bij geëxposeerde items alsook geografische kaarten.

De tentoonstelling was gepland in samenwerking met het Inner Mongolia Museum in Hohhot (China). Maar er ontstonden spanningen, vertelt Guillet, toen het Chinese Bureau voor Cultureel Erfgoed het museum onder druk zette om het oorspronkelijke plan van de expo te wijzigen, ‘inclusief met name elementen van een bevooroordeelde herschrijving van de Mongoolse cultuur ten gunste van een nieuw Chinees nationaal verhaal.’

Een Mongoolse herder rijdt door een rivier in Binnen-Mongolië. Foto Imaginechina via AP Images)

‘Het komt neer op censuur’, zegt de museumdirecteur. ‘Het onderstreept ook de verharding van de positie van de Chinese regering tegen de Mongoolse minderheid’. De rel komt inderdaad op een moment dat China een hardere opstelling heeft gekozen tegen etnische Mongolen, van wie velen in de noordelijke provincie Binnen-Mongolië wonen.

Het verhaal van de meest loyale etnische minderheid

Het harde optreden tegen Binnen-Mongolië is verrassend omdat Mongolen al lange tijd beter geïntegreerd en loyaler zijn aan China dan de meeste andere etnische minderheden.

De autonome regio Binnen-Mongolië werd opgericht in 1947 – twee jaar voordat de Volksrepubliek China werd gevormd – en haar leiders sloten zich aan bij de Communistische Partij van Mao Zedong, deels omdat Mao echte autonomie beloofde voor Binnen-Mongolië.

In de praktijk heeft het Chinese beleid de oorspronkelijke beloften van autonomie verlaten en is het volop de weg ingeslagen naar assimilatie. De Chinese staat beschouwt deze beweging als een ‘beschavingsdrift’, waarin minderheden waarvan wordt aangenomen dat ze ‘achterlijk’ zijn, worden ‘opgevoed’ tot zogenaamd superieure Han-Chinese levenswijzen.

Binnen-Mongolië stond model voor andere autonome minderheidsregio’s, die volgens de Chinese grondwet allemaal recht hebben op zelfbestuur, ook op het gebied van onderwijs, cultuur en taal. Maar de grondwettelijke garanties van China voor de ‘autonomie’ van minderheden is nooit volledig gehandhaafd. De grondwet is niet veranderd. Maar in de praktijk heeft het Chinese beleid de oorspronkelijke beloften van autonomie verlaten en is het volop de weg ingeslagen naar assimilatie. De Chinese staat beschouwt deze beweging als een ‘beschavingsdrift’, waarin minderheden waarvan wordt aangenomen dat ze ‘achterlijk’ zijn, worden ‘opgevoed’ tot zogenaamd superieure Han-Chinese levenswijzen.

Binnen een paar jaar na de vorming van de Volksrepubliek trokken grote aantallen Han-Chinese kolonisten naar Binnen-Mongolië, en al snel waren ze in aantal groter dan de etnische Mongolen. Tijdens de Culturele Revolutie brachten de oproepen tot autonomie van Binnen-Mongolië Chinese functionarissen ertoe Mongolen te beschuldigen van separatisme – en volgens officiële cijfers werden uiteindelijk meer dan 20.000 Mongolen gedood in een zuivering tegen een zogenaamde geheime partij waarvan de Communistische Partij later erkende dat ze nooit had bestaan. Ondanks dergelijke trauma’s hebben veel inwoners van Binnen-Mongolië, meer dan etnische Oeigoeren of Tibetanen, de integratie in de Chinese samenleving omarmd.

De kruik barst

Maar aan alles zijn grenzen. In juni van dit jaar maakte het Chinese onderwijsbureau een nieuw beleid bekend om de onderwijstaal op scholen in Binnen-Mongolië geleidelijk (in drie jaar tijd) over te brengen van Mongools naar Mandarijn-Chinees.

De officiële verklaring voor de verandering is dat de leerlingen daardoor toegang krijgen tot ‘studieboeken van hoge kwaliteit’ en dat het past in ‘het streven van president Xi Jinping naar gedeelde taal als onderdeel van een gemeenschappelijke identiteit’. De nieuwe regelgeving in Binnen-Mongolië maakt dan ook uit deel uit van een bredere verandering in etnisch beleid die tien jaar geleden begon in academische discussies en in een stroomversnelling kwam na een toespraak in 2014 van Xi Jinping. De toespraak riep op tot een nieuwe fase van integratie, met een versneld werkgelegenheids- en onderwijsbeleid, interetnische ‘vermenging’ en een ‘gedeeld bewustzijn van de Chinese natie’.

‘De regio is al decennia het doelwit van een beleid dat neerkomt op culturele genocide. In de afgelopen 70 jaar hebben Mongoolse mensen veel meegemaakt, waaronder genocide, politieke onderdrukking, economische uitbuiting, culturele assimilatie en vernietiging van het milieu. Dus na 70 jaar hardhandig beleid van China is de Mongoolse taal het laatst overgebleven symbool van Mongolië’

De aankondiging om het Mongools als voertal in scholen te schrappen leidde tot massaprotesten in Binnen-Mongolië – de etnische Mongolen vrezen dat het Mongools naar een vreemde taal degraderen gewoon een onderdeel van regeringsplannen is om etnische minderheden in de Chinese Han-cultuur te assimileren. Ze zien het als een zet om het Mongoolse taalonderwijs in Binnen-Mongolië voor eens en voor altijd teniet te doen. Ouders dreigden ermee hun kinderen thuis te houden van school en verspreidden petities. Grote menigten verzamelden zich buiten scholen om protestleuzen te zingen.

Het begin van het einde

‘De regio is al decennia het doelwit van een beleid dat neerkomt op culturele genocide. In de afgelopen 70 jaar hebben Mongoolse mensen veel meegemaakt, waaronder genocide, politieke onderdrukking, economische uitbuiting, culturele assimilatie en vernietiging van het milieu. Dus na 70 jaar hardhandig beleid van China is de Mongoolse taal het laatst overgebleven symbool van Mongolië’, stelt een naar België geëmigreerde etnische Mongoolse die – de angst zit er dik in – anoniem wil blijven.

Ze gelooft dat de aangekondigde veranderingen voor het onderwijs maar het begin zijn, een manier voor Beijing om het verzet van de gemeenschap te kunnen inschatten voordat andere, ingrijpendere maatregelen om de Mongoolse cultuur de kop in te drukken zullen worden uitgerold. Er zijn precedenten die daarop wijzen: eenzelfde tactiek is in het verleden toegepast in Xinjiang bij de Oeigoeren en in Tibet.

De Chinese droom

Mensenrechtenorganisaties zeggen dat bij de protesten tegen de taalhervorming op school door de autoriteiten hard is opgetreden. Ouders kregen klappen. Studenten werden in klaslokalen opgesloten. En tijdens botsingen op een locatie in de buurt van de stad Tongliao stierf een student nadat hij uit een raam was gesprongen.

Half september maakten lokale autoriteiten in de stad Xilinhot, de zetel van de regering in de enorme regio Xilingol, via WeChat bekend dat ouders die hun kinderen niet naar school stuurden, de toegang tot overheidssubsidies zouden verliezen. Middelbare scholieren die geen lessen bijwoonden, zouden worden geschorst en het toelatingsexamen voor het college worden geblokkeerd. Banken zouden de komende vijf jaar de leningen aan ouders die niet luisterden, stopzetten.

In een afzonderlijke overheidsmededeling werd aangekondigd dat ouders die zich niet aan de regels hielden op een ‘lijst van onbetrouwbare personen’ zouden worden geplaatst en te maken zouden krijgen moeilijkheden om hun job te houden en onder meer reisbeperkingen zouden opgelegd krijgen.

Die dreigingen hadden effect: de overheid in Xilinhot maakten een week later trots bekend dat alle leerlingen in de (voorheen) Mongoolse taalscholen in het gebied weer op school zaten. ‘Chinese etniciteiten als een hechte familie, bouwen de Chinese droom met één hart’, stond er nog in dat communiqué.

Stabiliteitscontrole

Die Chinese droom impliceert blijkbaar dat in Binnen-Mongolië agenten mensen opsporen die tijdens de schoolprotesten en daarna online iets ‘schadelijk voor de regering’ hebben gepost. Dissidenten hebben bewijs daarvan kunnen lekken: afbeeldingen van politiebevelen met namen, lijsten met ID’s en telefoonnummers, adressen en werkplekken van verdachten. Zelfs een nota onder de titel ‘onderwijs en stabiliteitscontrole’, die instructies geeft over hoe verdachte individuen aan te pakken.

Minstens negen etnische Mongolen, voornamelijk leraren en studenten, hebben de afgelopen weken zelfmoord gepleegd nadat ze onder die ‘stabiliteitscontrole’ vielen. Berichten daarover werden aanvankelijk gedeeld online, maar al snel sloten de Chinese autoriteiten de enige Mongoolse app voor sociale media in het land.

Ondertussen, in het ‘echte’ Mongolië

Over de grens, in het ‘echte’ Mongolië, kan wel openlijk gedemonstreerd worden. Demonstranten in traditionele tunieken zijn alle verschillende keren op het centrale plein van de hoofdstad Ulaanbaatar samengekomen, onder meer tijdens een bezoek van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi. Ze hebben een leider gevonden in Tsakhiagiin Elbegdorj, een aan Harvard opgeleide voormalige premier en president van Mongolië. Elbegdorj was een van de belangrijkste leiders van de Mongoolse democratische revolutie in 1990 die een einde maakte aan 70 jaar communistisch bewind in Mongolië, en mede-opsteller van de grondwet van 1992 die democratie en een vrije markteconomie garandeerde in het land.

Wang Yi, de Chinese minister van Buitenlandse Zaken. Foto: AP Photo/Andy Wong

‘Je kunt iemands taal en cultuur niet scheiden van de persoon’, zegt hij. ‘De kwestie leeft heel erg in ons land … Als iemand pijn wordt gedaan in Binnen-Mongolië, voelen we dat in Mongolië op dezelfde manier.’ Elbegdorj wordt op handen gedragen door de Mongolen en zijn woorden tellen. Dat beseft ook de Chinese buitenlandminister Wang Yi. Wang haalde vorige week in de Mongoolse media uit naar Elbegdorj. Hij gebruikte daarbij een term die autoriteiten in Xinjiang gebruiken voor Oeigoerse intellectuelen die in kampen worden vastgehouden op verdenking van ontrouw aan China.

Onverwachte steun van Ma

Ondertussen komt er vanuit Beijing uit onverwachte hoek ook steun voor de Mongolen. Ma Xiaoli, een elitepartijlid wiens vader dicht bij de vader van Xi stond, schreef een open brief waarin hij protesteert tegen het harde optreden tegen Binnen-Mongolië. Hij riep op tot intrekking van het taalbevel, een verontschuldiging aan de Mongolen, een einde aan dwangmethoden en willekeurige arrestaties, en om te stoppen met het bestempelen van demonstranten als ‘politieke criminelen’ of ‘instrumenten van buitenlandse anti-Chinese troepen’.

De brief werd ondertekend door 18 voormalige ‘uitgezonden jongeren’ die jarenlang in Binnen-Mongolië hadden gewerkt tijdens de Culturele Revolutie, toen de stedelijke jeugd door Mao naar plattelandsgebieden werd gestuurd. Ze waren getuige geweest van hoe de mensen in Binnen-Mongolië leden in die tijd, maar bleven daarna China trouw, schrijven ze. En: ‘De meeste Mongoolse kameraden zijn patriottische, gezagsgetrouwe burgers … Liefde voor het land en liefde voor de etnische groep zijn niet in conflict. We zijn ernstig bezorgd dat als deze situatie aanhoudt, een vreedzaam Binnen-Mongolië zal worden omgezet in een tweede Xinjiang! Wat zou dat het hart pijn doen!’

Desondanks zijn er geen tekenen dat China’s etnisch beleid zal veranderen. Onlangs bracht de Chinese Staatsraad een witboek uit over wat mensenrechtengroepen dwangarbeid noemen in Xinjiang. Daarin staat dat ongeveer 1,29 miljoen voornamelijk etnische Oeigoerse arbeiders van 2014 tot 2019 jaarlijks een ‘beroepsopleiding’ hebben gevolgd en dat dit ‘hun materiële en culturele levens had verbeterd’. De Chinese autoriteiten proberen ook buitenlandse journalisten uit Binnen-Mongolië te houden, en degenen die er zijn worden lastig gevallen, gevolgd en onder druk gezet om de regio te verlaten.

Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.688.829
  • Aantal
    doden
    1.137.115
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588