Covid-19: In Florida regeert de chaos

Terwijl het aantal coronabesmettingen in de Verenigde Staten snel oploopt, heerst in Florida de chaos.

Exact 31 dagen nadat op 1 maart het eerste geval van coronavirus in de staat Florida was gesignaleerd, vaardigde gouverneur Ron DeSantis woensdag een ‘stay-at-home’-order uit voor de ganse staat. Florida telt ondertussen – op New York, New Jersey, Californië en Michigan na – de meeste bevestigde gevallen van het coronavirus in het ganse land, ondanks dat tot nog toe amper 2 op elke 1.000 inwoners zijn getest. Voormelde staten namen weken geleden al ingrijpende maatregelen. DeSantis vond dat niet nodig. ‘Heeft weinig zin’, zei hij lange tijd, ‘want zo’n orders worden toch niet opgevolgd’. Volgens hun gouverneur zijn Floridianen een stelletje ongeregeld. Wat maakt dat burgemeesters dan zelf maar maatregelen gingen nemen. Terwijl de ene de stranden, restaurants en bars sloot, liet de andere ze gewoon of oogluikend open. Chaos alom.

 Sommige stranden in Florida zijn gesloten, en andere niet.

South Florida, waaronder de counties (provincies) Miami-Dade, Broward County en Palm Beach vallen, kreeg maandag wel al een ‘stay-at-home’-order. In Miami-Dade, waar de miljoenenstad Miami deel van uitmaakt, komt 20 procent van de tests nu positief terug. In Broward County, de op één na grootste county van de Verenigde Staten, met als hoofdplaats het subtropische botenparadijs Fort Lauderdale, test 10 procent positief. 

Tot 15 mei moest iedereen in die regio thuisblijven. Waarna DeSantis zei dat hij zich vergist had en dat het order slechts tot 15 april geldde. En niet zou worden afgedwongen. Niemand die nog wist wat waar van toepassing was. Tot de gouverneur woensdag dan uiteindelijk toch een ‘stay-at-home’-order voor de ganse staat aankondigde. Tot 30 april nu. Met een eindeloze reeks uitzonderingen voor zogenaamde ‘essential businesses’. Waaronder uiteraard winkels die wapens verkopen.

Een politieke gok

Volgens de prognose die door het Witte Huis wordt gehanteerd zullen er tegen begin mei dagelijks 136 Floridianen sterven aan covid-19. Een grote concentratie van 6 miljoen mensen in de corridor Miami-Fort Lauderdale in het zuiden en van miljoenen ouderlingen in de rest van staat vormt een prima cocktail voor het dodelijke virus. In totaal zou het dodental volgens dezelfde berekeningen begin augustus zelfs oplopen tot 5.500 mensen. Dat DeSantis zo lang wachtte om een ‘stay-at-home’-order voor de ganse staat uit te vaardigen is opmerkelijk. Maar het was vooral een politieke gok.

De coronacrisis heeft de komende presidentsverkiezingen in Florida even naar de achtergrond verdrongen. Desondanks staat elke beslissing die hier met betrekking tot covid-19 wordt aangekondigd, bol van de politiek. 

Florida is een ‘swing state’. Dat is een term waarmee Amerikanen staten aanduiden waar presidentskandidaten zelden een duidelijke meerderheid halen. Obama haalde Florida in 2012 nog net binnen met een surplus van 0,88 procent. Maar in 2016 kantelde de staat naar Trump. Die kreeg toen 1,2 procent meer stemmen dan Hillary Clinton. 

Hoe de Amerikaanse president Donald Trump in 2016 in Florida won. Bron: BBC

DeSantis is een Republikein. Hij won de verkiezingen van november 2018 na een hertelling van de stemmen met een verschil van amper 0,4 procent. DeSantis haalde in de weken die aan de verkiezingen vooraf gingen voornamelijk de landelijke pers omdat hij zijn tegenstander – Andrew Gillum, de toenmalige Afro-Amerikaanse burgemeester van de Floridiaanse hoofdstad Tallahassee – een ‘aap’ had genoemd. (Gillum raakte eerder deze maand in diskrediet toen hij in een incident met drugs was betrokken en heeft de politiek ondertussen vaarwel gezegd.)  Ook deed een YouTubefilmpje de ronde waarin DeSantis zijn tweejarige dochter Madison leert hoe ze een muur moet bouwen. President Trump kan zulke grappen wel smaken.

Een trouwe apostel van Trump

DeSantis is een trouwe apostel van president Trump. Deze laatste heeft vrienden, noch bondgenoten, enkel tijdelijke partners die hij waardeert naargelang ze hem schatplichtig zijn. Maar Trump weet dat hij moeilijk herverkozen zal worden als hij naast de 29 kiesmannen grijpt die Florida in het kiescollege telt. Dagelijks overladen beide elkaar dan ook met felicitaties over de manier waarop ze de coronacrisis aanpakken.

Medische experts drongen al wekenlang aan op strengere maatregelen. DeSantis verschuilde zich achter Trump. ‘Zolang het Witte Huis zulke maatregelen niet oplegt, zie ik niet in waarom ik dat zou doen.’ Waarop de leider van de coronavirus taskforce, vicepresident Mike Pence, telkens opnieuw de bal terugkaatste. ‘Niet de federale, maar lokale overheden zijn baas in hun gebied.’

Net als Trump kreeg De Santis het verwijt niet doortastend genoeg op te treden. Net als Trump wees hij journalisten die moeilijke vragen stellen de deur. Net als Trump, zocht DeSantis naar schuldigen buiten zijn jurisdictie.

Eerst waren dat de New Yorkers, die hun stad voor Miami inruilden eens de omvang van de catastrofe in de ‘Big Apple’ duidelijk werd. Daarna werden op lokale snelwegen voertuigen tegengehouden met nummerplaten die in de staat Louisiana zijn geregistreerd. Want ook New Orleans, dat op minder dan 200 mijl van de Floridiaanse staatsgrens ligt, kampt ook met een ernstige uitbraak van covid-19. Woensdagochtend legde DeSantis dan de schuld bij de Amerikaanse Super Bowl. De jaarlijkse hoogmis van de NFL vond op 2 februari nog in Miami plaats. ‘Het virus circuleerde toen al in Miami-Dade’, zei de gouverneur woensdag op zijn dagelijkse persconferentie. Uren later veranderde hij nog eens van gedachten en kwam de ‘stay-at-home’ voor de ganse staat er uiteindelijk toch.

Spring break ging gewoon door

De voorbije weken zwelde de kritiek op DeSantis steeds verder aan, omdat die begin maart de jaarlijkse ‘spring break’ in zijn staat, ondanks de toen al galopperende coronavirusepidemie, gewoon liet doorgaan. Duizenden jongeren zakken die week traditioneel naar het zonovergoten Florida af voor een weeklange vakantie, waarna het laatste schooltrimester wordt aangevat.

Vele van die jongeren zijn ondertussen terug thuis en hebben positief getest op het coronavirus, dat ze tijdens ‘spring break’ ongewild en onwetend hadden verspreid. Twee Amerikaanse techbedrijven registreerden de geanonimiseerde geolocatiedata van de smartphones die zich die week op één specifiek strand van Fort Lauderdale bevonden. Daarna keken ze waar in de VS diezelfde smartphones zich een week later bevonden. In een filmpje van 75 seconden werd duidelijk hoe een virus, dat zich op één plek concentreerde, zich op één week doorheen gans Amerika kon verspreiden. DeSantis was ‘not impressed’.

Spring break ging dit jaar gewoon door. Foto: Michele Eve Sandberg/REX

Florida is een grote, diverse staat. Miami is niet Tampa en in sommige landelijke counties is van het virus amper sprake. In die gebieden domineren voornamelijk de Republikeinen. Dat een ‘stay-at-home’-order tot woensdag enkel South Florida trof was geen toeval. In Miami en het liberale Fort Lauderdale wordt traditioneel voor de Democratische Partij gestemd. DeSantis, die zelf uit het door de Republikeinen gedomineerde noorden van de staat komt, weet dat Trump in South Florida moeilijk kan winnen. Wat daar gebeurt is voor hem dan ook van ondergeschikt belang.

Cruiseschepen

De meeste Amerikaanse gouverneurs geven al wekenlang gevolg aan de aanbevelingen van medische experts. Niet DeSantis, die zijn richtlijnen haalt bij de Kamer van Koophandel, het Floridiaanse Verbond van Werkgevers en de vertegenwoordigers van de lokale horeca-industrie. Die wilden – begrijpelijk – niet van een lockdown of algemeen stay-at-home-order weten. Republikeinen zijn sowieso al tegen elke staatsinmenging van bovenuit gekant. DeSantis vond het dus weinig verstandig om zijn partijgenoten, een goed halfjaar voor de verkiezingen, tegen de haren in te strijken.

De Amerikaanse president Donald Trump kijkt toe terwijl gouverneur Ron DeSantis spreekt tijdens de Florida Homecoming rally Foto: Paul Hennessy / SOPA

Dat foute beslissingen nochtans fatale gevolgen kunnen hebben, bewijst ondertussen de voor Florida cruciale cruiseschepenindustrie. De Zaandam, een schip dat op 7 maart Buenos Aires verliet, heeft ondertussen 4 doden aan boord en honderden passagiers die coronasymptomen vertonen. Het schip dobbert al 2 weken op zee rond omdat het nergens nog binnen mag. Ironisch genoeg is het nu op weg naar Fort Lauderdale, waar het hoopt te kunnen aanmeren. DeSantis wil enkel zieke Floridianen van boord laten gaan. De anderen moeten elders geholpen worden, vindt hij.

Ruim 150.000 Floridianen verdienen rechtstreeks of onrechtstreeks de kost in de cruiseschepensector. Die won de voorbije jaren enkel aan populariteit. Ongeveer 60 procent van de 14,2 miljoen Noord-Amerikaanse passagiers die in 2018 aan boord van een cruiseschip gingen, deden dat in Miami of Fort Lauderdale. Maar na een paar catastrofale reizen, waarop verschillende passagiers het leven lieten, ging de cruisesector in de staat volledig op slot. Hoe sneller doordringende maatregelen worden aangekondigd, hoe sneller we daarna weer open kunnen, aldus de sectorverantwoordelijken.

Maar toerisme in Florida is veel groter dan dat. In 2018 verwelkomde de staat 127 miljoen bezoekers. Goed voor een omzet van 91 miljard dollar en 1,5 miljoen lokale jobs.

Elke normale gouverneur zou zich al lang zorgen hebben gemaakt over de impact van de pandemie op zijn van het toerisme afhankelijke economie en op het begrotingstekort dat door het wegvallen van de omzetbelasting zal exploderen. Maar niet DeSantis. Die hoopte lang dat het virus op een dag – als bij mirakel – zou verdwijnen. Wishful thinking waarvan zelfs de president ondertussen is teruggekomen. Omdat nu duidelijk wordt dat het alternatief voor niets doen de dood is.