scrollTop top
Koolstofcentrale in Hejin, in de Chinese provincie Shanxi.

China heeft zijn klimaatdoelstellingen spectaculair opgevoerd. Maar gaat dat lukken?

Koolstofcentrale in Hejin, in de Chinese provincie Shanxi. – AP Photo/Sam McNeil, File

Het is verzopen tussen al de berichten over de regeringsvorming, COVID-19, de capriolen van Trump en het WK wielrennen, maar het belangrijkste nieuws voor ons allemaal kwam vorige week uit China. De Chinese president Xi Jinping verbijsterde in een toespraak op de algemene vergadering van de Verenigde Naties met de belofte om vóór 2030 met zijn land piek-CO2-uitstoot te bereiken en de uitstoot tegen 2060 tot vrijwel nul te zullen herleiden.

Die belofte van ’s werelds grootste klimaatvervuiler wordt door milieuactivisten beschouwd als de belangrijkste stap in het aanpakken van de klimaatcrisis sinds het Akkoord van Parijs, dat mondiale regeringen ertoe heeft aangezet de koolstofemissies te verminderen in een poging de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius boven de pre-industrialisatieniveaus.

Sterk signaal

Als ’s werelds grootste verbruiker van steenkool en de op een na grootste verbruiker van olie (na de VS), produceert China meer dan een kwart van ’s werelds jaarlijkse CO2-uitstoot.

Chinees president Xi Jinping
Chinees president Xi Jinping. – Isopix

Het onderzoeksconsortium Climate Action Tracker heeft berekend dat als China erin slaagt om de vorige week gedane belofte na te komen, dat in feite 0,2 tot 0,3 graden Celsius zou schelen voor de wereldwijde opwarmingsvoorspellingen voor 2100.

We zouden dan komen tot een opwarming van ongeveer 2,4 tot 2,5 graden Celsius boven het pre-geïndustrialiseerde niveau. Dit is nog steeds ruim boven de grens van 1,5 graad die de ondertekenaars van het akkoord van Parijs van 2015 hadden gehoopt te bereiken, maar het is desalniettemin een sterk signaal van China.

De toezegging van China kwam enkele dagen nadat de EU haar eigen klimaatdoelstellingen voor 2030 had aangescherpt, waardoor de kansen op een krachtige economische coalitie tussen de twee werden vergroot. Zo’n coalitie zou een derde van de wereldwijde CO2-uitstoot dekken.

Het stuurt een geopolitiek beladen boodschap naar de VS, dat nu het enige grote vervuilende land is dat nog geen doel heeft gesteld voor zijn bijdrage aan het beëindigen van de klimaatcrisis. Het signaal komt ook op het moment dat de Amerikaanse president, Donald Trump, zich voorbereidt om zich in november definitief terug te trekken uit het Klimaatakkoord van Parijs.

Een steenkoolcentrale in de Chinese provincie Jiangsu.
Een steenkoolcentrale in de Chinese provincie Jiangsu. – Imaginechina via AP Images

Enorme gevolgen

China gaf geen details over hoe het de ambitieuze koolstofneutrale doelstelling zou bereiken, maar als het er daadwerkelijk voor gaat, dan zal dat krachtige geopolitieke en economische verschuivingen in gang zetten die belangrijke implicaties hebben voor de toekomst van fossiele brandstoffen, koolstofarme technologieën en klimaatdiplomatie.

Momenteel zijn fossiele brandstoffen nog goed voor ongeveer 85 procent van de energiemix in China – amper 15 procent komt van hernieuwbare energie. De snelst groeiende economie ter wereld moet dus in sneltempo haar verslaving aan olie, gas en steenkool stoppen en investeringen in schone energie versnellen aan een tempo waarvan weinigen geloven dat het mogelijk is. Maar, het zou niet de eerste keer zijn dat China de wereld verbaast.

De grootste uitdaging

De grootste uitdaging voor China wordt het groeiend aantal kolencentrales. China verbruikt ongeveer de helft van het wereldwijde aanbod van steenkool om zijn kolencentrales van stroom te voorzien. Bovendien worden de volgende jaren nog eens 60 GigaWatt aan kolengestookte projecten in gebruik genomen. En er zijn plannen voor nog eens 250 GigaWatt aan nieuwe capaciteit.

China zal ook zijn groeiende afhankelijkheid van olie moeten heroverwegen. Het impliceert een massale elektrificatie van de transportsector in het land.

Naast de geopolitieke beweegredenen heeft China ook veel te verliezen door de ongebreidelde klimaatverandering

Het in China gevestigde Industrial Securities Co voorspelt dat het streven van de overheid naar koolstofarme energie zich zal concentreren op hernieuwbare elektriciteit uit windparken en zonnepanelen in plaats van op kernreactoren of biobrandstofopties. Er wordt geschat dat voor het bereiken van de nieuwe doelstelling oogstrelende hoeveelheden van beide nodig zijn.

Zonnepannelenpark in Ruicheng County, in de Chinese provincie Shanxi.
Zonnepannelenpark in Ruicheng County, in de Chinese provincie Shanxi. – AP Photo/Sam McNeil, File

Een bonanza waar de hele wereld van profiteert

China zal bijvoorbeeld elk jaar tussen de 80 en 115 GigaWatt aan nieuwe zonne-energie moeten installeren om het doel te bereiken, evenals een jaarlijkse toename van 36 tot 45 GigaWatt gegenereerd uit windenergie. Dat komt bovenop de bestaande 241 GigaWatt aan windenergiecapaciteit van China en 180 GigaWatt aan zonne-energie die het land nu produceert.

China is al wereldleider op het gebied van wind- en zonne-energie, maar de capaciteit zou bijna vijftien keer zo groot moeten worden, en de investeringen zouden moeten verdubbelen voor zonne-energie en drie- of viervoudigen voor wind. De omvang van China’s bonanza op het gebied van hernieuwbare energie biedt het potentieel voor verdere kostenbesparingen in hernieuwbare energie en batterijtechnologie waar de hele wereld van kan profiteren.

Een politieke agenda maar geen plan

China laat steeds meer zien dat het het klimaat zal gebruiken als een manier om te concurreren met de VS. En de laatste klimaataankondigingen sluiten ook aan bij China’s assertievere rol in mondiaal bestuur onder de heerschappij van Xi – het land is actiever geworden in internationale instellingen die lang worden gedomineerd door westerse landen en heeft zijn eigen instellingen opgericht, zoals de Asian Infrastructure and Investment Bank.

De Yangtze-rivier bereikte historische niveaus in Chongqing, China, afgelopen augustus.
De Yangtze-rivier bereikte historische niveaus in Chongqing, China, afgelopen augustus. – Isopix

Maar naast de geopolitieke beweegredenen heeft China ook veel te verliezen door de ongebreidelde klimaatverandering, van catastrofale overstromingen zoals die deze zomer in het centrale stroomgebied van de Yangtze-rivier tot een jaarlijks toenemend aantal hittegolven en de zeespiegelstijging die een enorme impact zal hebben op kuststeden zoals Shanghai tegen 2050.

China heeft nog geen officieel plan gepubliceerd over hoe het koolstofneutraliteit zou bereiken, maar klimaatonderzoekers hebben al wel paden uitgestippeld die het kan bewandelen. Enkele van de belangrijkste verschuivingen zijn al gaande, bijvoorbeeld naar elektrische voertuigen en hernieuwbare energie. Maar China zal onbekend terrein betreden als het gaat om het opruimen van zijn kolossale staal- en cementindustrie.

Het kan, zowel economisch als technisch

De Energy Transitions Commission – een wereldwijde coalitie van energiedeskundigen en industrieleden die zich inzetten voor het behalen van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs – publiceerde vorig jaar in samenwerking met het Rocky Mountain Institute een rapport waarin werd gemodelleerd hoe China tegen 2050 een netto-nuluitstoot zou kunnen bereiken.

China’s grootste uitdaging bij het koolstofarm maken van de energiesector is het verbeteren van de flexibiliteit van het hele systeem. Hoe doe je het hernieuwbare energienetwerk werken wanneer de zon niet schijnt en de wind niet waait?

Ze ontdekten dat ‘het technisch en economisch mogelijk is voor China om tegen 2050 een netto-nuluitstoot te behalen tegen zeer lage economische kosten voor de groei en de levensstandaard van de consument, en China is goed geplaatst om technologisch concurrentievoordeel te behalen door de overgang naar netto-nuluitstoot’.

Rooskleurig allemaal, maar er zijn ook wel enkele reële zorgen. Onder meer de massale sociale transitie die zal plaatsvinden door het afstappen van steenkool, de gevolgen voor het internationale concurrentievermogen als andere landen niet in hetzelfde tempo koolstofarm worden en hoe de lokale en nationale overheden zullen betalen voor nieuwe infrastructuur.

Het eerste binnenlandse windmolenpark in Yongan, China.
Het eerste binnenlandse windmolenpark in Yongan, China. – Isopix

Koolstofarm maken van het elektriciteitsnet is maar de eerste stap

China’s grootste uitdaging bij het koolstofarm maken van de energiesector is het verbeteren van de flexibiliteit van het hele systeem. Hoe doe je het hernieuwbare energienetwerk werken wanneer de zon niet schijnt en de wind niet waait? Een enorm systeem van batterijen?

Het koolstofarm maken van het elektriciteitsnet is trouwens maar de eerste stap. De belangrijkste verbruikers van fossiele brandstoffen in het land – transport, gebouwen en industrie – zouden ook volledig moeten worden getransformeerd, door gebruik te maken van het nieuwe, schone net.

In zo’n scenario zouden bijvoorbeeld alle personenauto’s en alle treinen op elektriciteit rijden. China heeft al het grootste hogesnelheidsspoorwegnetwerk ter wereld (dat elektriciteit gebruikt); in het scenario zal het met 50 procent groeien tot 45.000 kilometer spoor.

China is ook wereldleider op het gebied van de productie van elektrische voertuigen, maar elektrische auto’s maakten in 2018 slechts 2,5 procent van de totale verkoop uit, dus de productie zal drastisch moeten opschalen.

Zonnepanelen- en windmolenpark in Chuzhou City, China.
Zonnepanelen- en windmolenpark in Chuzhou City, China. – Imaginechina via AP Images)

Deze veranderingen zijn op zich al monumentaal, maar de grootste uitdaging is het koolstofarm maken van de andere transport en de zware industrie. Luchtvaart, scheepvaart en vrachtvervoer zijn erg moeilijk te elektrificeren omdat de meeste accu’s van elektrische voertuigen momenteel niet zijn ontworpen om over zulke lange afstanden stroom te leveren.

Evenzo is het moeilijk om de zware industrie te elektrificeren. Om de hoge temperaturen te bereiken die nodig zijn om staal en cement te produceren, wordt meestal cokes – verwerkte hoogwaardige steenkool – gebruikt. Alleen de staalproductie is verantwoordelijk voor 15 procent van de kooldioxide-uitstoot in China, dus het vinden van alternatieven voor steenkool daar is van cruciaal belang.

De oplossing: waterstof

Voor deze sectoren is er wel degelijk een andere oplossing: waterstof. Waterstof is een vooraanstaande kandidaat om cokes te vervangen voor staal en andere industriële productie, maar het is niet goedkoop, en de productie van groene waterstof is zelfs nog duurder.

Hoewel het scenario technisch en economisch haalbaar is, moet ook rekening worden gehouden met de seismische verschuivingen in de Chinese samenleving

Het probleem is dat China nog nergens staat in het onderzoek naar het gebruik van waterstof voor staal en cement. Er is grote belangstelling voor waterstof, maar het komt van kolenbedrijven die hun kolen willen gebruiken om waterstof te produceren in plaats van hernieuwbare energiebronnen te gebruiken om de groene waterstof te produceren die nodig is.

En hoewel het scenario technisch en economisch haalbaar is, moet ook rekening worden gehouden met de seismische verschuivingen in de Chinese samenleving. Het leven van tientallen miljoenen werknemers in de kolen- en staalindustrie zouden bijvoorbeeld compleet overhoop gegooid worden. Maar, alweer, ook zo’n immense maatschappelijke shift is niet ongezien in China, al ging dat in het verleden wel gepaard met immens veel miserie en leed.

Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.688.829
  • Aantal
    doden
    1.137.115
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588