scrollTop top

Al 2,5 miljoen vierkante kilometer minder aan ijs nu aan de Noordpool dan 10 jaar geleden

Foto: Markus Rex/Alfred Wegener Institute via AP

Stijgende temperaturen in het noordpoolgebied hebben het ijs dat de poolzee bedekt dit jaar doen krimpen tot de op een na kleinste oppervlakte in vier decennia. Alleen in 2012 smolt nog meer ijs aan de noordpool.

Arctisch zee-ijs groeit maximaal tijdens herfst en winter en smelt vervolgens in de lente en zomer. Het maximum van dit jaar, 15,28 miljoen vierkante kilometer, werd begin maart bereikt. Satellieten registreerden op 15 september het minimum zee-ijs van dit jaar op 3,74 miljoen vierkante kilometer, en het is pas de tweede keer dat die oppervlakte onder de 4 miljoen vierkante kilometer gaat in de 40 jaar sinds het bijhouden van gegevens daarover.

Onderzoekers van het National Snow and Ice Data Center (NSIDC) noemen dat ‘helaas niet verrassend’. Ze zeggen ook dat hun aankondiging van een minimum, zoals elk jaar, voorlopig is: een korte warme periode of wisselende winden zouden meer smelten kunnen veroorzaken. Dat is in deze eeuw twee keer gebeurd.

De daling van dit jaar was bijzonder snel tussen 31 augustus en 5 september, dankzij warme lucht afkomstig van een hittegolf in Siberië. Het tempo van ijsverlies tijdens die zes dagen was sneller dan ooit werd waargenomen.

Het dieptepunt van 3,41 miljoen vierkante kilometer, dat in 2012 werd bereikt nadat een storm in het late smeltseizoen het resterende ijs brak, lag dus niet veel lager dan wat onderzoekers vandaag zien.

De daling van dit jaar was bijzonder snel tussen 31 augustus en 5 september, dankzij warme lucht afkomstig van een hittegolf in Siberië volgens het NSIDC. Het tempo van ijsverlies tijdens die zes dagen was sneller dan ooit werd waargenomen. Een ander team van wetenschappers ontdekte in juli dat de Siberische hittegolf vrijwel onmogelijk zou zijn geweest zonder door de mens veroorzaakte klimaatverandering. (Lees: Het drama in Siberië)

Het minimum voor 2020 ligt bijna een 2,5 miljoen vierkante kilometer lager dan het gemiddelde jaarlijkse minimum tussen 1981 en 2010. Dat is een gebied dat meer dan 70 keer groter is dan België.

De oppervlakte die het zee-ijs aan de noordpool bedekt, is met meer dan 13 procent per decennium gedaald ten opzichte van dat gemiddelde van 1981-2010. De veertien ijsjaren met de grootste dooi hebben zich voorgedaan in de afgelopen veertien jaar. Veel wetenschappers verwachten dat de Noordpool in de zomer lang voor het midden van de eeuw ijsvrij zou kunnen zijn.

Stijgende temperaturen in het noordpoolgebied hebben het ijs dat de poolzee bedekt dit jaar doen krimpen tot de op een na kleinste oppervlakte in vier decennia. Foto: Markus Rex/Alfred Wegener Institute via AP

Naarmate meer Arctisch zee-ijs verdwijnt, laat het steeds grotere stukken donker water open. Dat absorbeert zonnestraling in plaats van die terug in de atmosfeer te reflecteren, een proces dat de opwarming versterkt en helpt verklaren waarom de Arctische temperaturen de afgelopen 30 jaar meer dan twee keer zo snel zijn gestegen als die in de rest van de wereld. Het verlies van zee-ijs vormt ook een bedreiging voor arctische dieren in het wild, van ijsberen en zeehonden tot plankton en algen.

Dezelfde opwarming die de Arctische wateren in de zomer doet smelten aan recordtempo, vreet ook weg aan de ijskappen die onder meer Groenland, Spitsbergen en grote delen van noordelijk Canada bedekken. Hoe sneller die ijskappen in de omringende oceaan smelten, hoe sneller de zeespiegel wereldwijd zal stijgen.

Meer stormen voor ons

Een warmer noordpoolgebied gaat ook weerpatronen wereldwijd beïnvloeden. Smeltwater uit Groenland creëert bijvoorbeeld een zoetwatervijver aan het oceaanoppervlak die stormen in Noord-Europa veroorzaakt – zoals storm Ciara en Dennis in 2019, Ali in 2018 en Desmond, Eva en Frank tijdens de winter van 2015-2016.

Omdat zoet water sneller afkoelt dan zout water, heeft deze zoetwatervijver het temperatuurverschil van noord naar zuid vergroot en een aantal van die extreme winterstormen in Noord-Europa op gang gebracht. Er wordt verwacht dat het toenemende smelten in de komende jaren waarschijnlijk nog grotere stormen zal doen opwaaien en hen richting Noord-Europa zal sturen.

Biden vs Trump

Amerikaanse verkiezingen live

Nog >>
  • Wie wint de Amerikaanse verkiezingen?

    Biden vs Trump

Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.688.829
  • Aantal
    doden
    1.137.115
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588